Archiwum Filozofii Prawai Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Polityczność prawa autorskiego na przykładzie jego niezgodności z wizją świata ludności rdzennej

Mgr Mateusz Wojtanowski

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: Artykuł traktuje o niezgodności pomiędzy założeniami stojącymi za prawem autorskim a wizją świata ludności rdzennej. Autor odwołuje się do kategorii polityczności, jako adekwatnej dla odzwierciedlenia tego tarcia, a nie wymagającej powiązań z potocznie rozumianą sferą polityki. Przyjmuje przy tym wpływową intuicję Carla Schmitta o związku polityczności z konfliktem. W kontekście problemu za przejawy konfliktu uznano krytykę prawa autorskiego ze strony ludności rdzennej oraz wybrane przykłady sporów prawnych. Ich analiza pokazuje, że przedmiotowa dziedzina prawa nie uwzględnia potrzeb rdzennej ludności oraz kłóci się z jej intuicjami.

Słowa kluczowe: ludność rdzenna, prawo autorskie, polityczność, konflikt

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 07.09.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 86-96.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 344

Sprawa Republican Party of Minnesota v. White jako krok w kierunku zwiększenia upolitycznienia wyborów sędziów w USA?

Dr Jacek Srokosz

Uniwersytet Opolski

Abstrakt: W artykule przedstawiony został wyrok Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych z 2002 roku w sprawie Republican Party of Minnesota v. White, w którym Sąd uznał za niekonstytucyjne klauzule wprowadzające ograniczenia w prezentowaniu swoich poglądów na kontrowersyjne kwestie prawne i społeczne w trakcie kampanii dla osób startujących w wyborach na sędziego w Minnesocie. W artykule omówiona została istota instytucji wyborów sędziów, ograniczenia dla kandydatów, jakie się w nich pojawiają oraz ogólnie spór o sposób wyłaniania przedstawicieli trzeciej władzy w USA. Na tym tle przedstawiony został stan faktyczny sprawy, rozstrzygnięcia sądów I i II instancji oraz Sądu Najwyższego, a także argumentacja Antonina Scalii uzasadniająca przyjęte stanowisko oraz zdania odrębne do wyroku. Celem Autora była analiza orzeczenie SN w kontekście prognoz jego krytyków, że jego skutkiem będzie upolitycznienia wyborów sędziowskich, prowadzące do obniżenia autorytetu wymiaru sprawiedliwości oraz pojawienia się wątpliwości co do bezstronności i niezależności sędziów.

Słowa kluczowe: wybory sędziów, upolitycznienie, Republican Party of Minnesota v. White, bezstronność i niezależność sędziego, odpowiedzialność sędziego, wolność wypowiedzi, kampania wyborcza

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 10.09.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 51-63.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 366

Nauki prawne wobec problemu polityczności: zagadnienia wybrane z perspektywy jurysprudencji krytycznej

Dr Rafał Mańko

Uniwersytet Amsterdamski

Abstrakt: Wzrastające zainteresowanie związków zjawisk prawnych z politycznością uzasadnia podjęcie problemu polityczności nauki prawa. Artykuł podejmuje problem związków z politycznością dwóch subdyscyplin prawniczych – analitycznej teorii prawa oraz dogmatyki prawniczej, prowadząc rozważania z perspektywy jurysprudencji krytycznej, będącej prawniczą aplikacją teorii krytycznej. W tym celu najpierw definiuje pojęcie polityczności, rozumianej w duchu Mouffe jako wymiar antagonizmu leżący u podstaw każdego społeczeństwa. Tak rozumianą polityczność (the political) należy odróżnić od polityki (politics) oraz poszczególnych polityk (policies). Co się tyczy analitycznej teorii prawa, artykuł stawia tezę, iż jest ona programowo (choć milcząco) polityczna, a jej nastawienie badawcze sprowadza się do blankietowej afirmacji formy prawnej, przy uchyleniu się do ustosunkowania się konkretnego do jego treści. Z kolei co się tyczy dogmatyki prawniczej, nawiązując do Sawy Frydmana artykuł stawia tezę, iż dogmatyk, pomimo deklarowanej apolityczności, w rzeczywistości dokonując doktrynalnej wykładni prawa podejmuje kolejne decyzje, które są nie tylko decyzjami interpretacyjnymi, ale też politycznymi, bowiem wyznaczają kolejne etapy w antagonistycznych zmaganiach w społeczeństwie.

Słowa kluczowe: nauka prawa, polityczność, antagonizm, analityczna teoria prawa, dogmatyka prawnicza

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 04.09.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 38-50.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 500

Apolityczność w prawoznawstwie. Kryzys idei a zjawisko populizmu

Prof. dr hab. Adam Sulikowski

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: Przedmiotem artykułu jest obecny kryzys idei apolityczności prawoznawstwa i relacja tego kryzysu ze zjawiskiem populizmu. W pierwszej części opracowania Autor stawia tezę o postteologicznym i liberalnym charakterze idei apolityczności oraz dokonuje rekonstrukcji jej genealogii. Kolejna część zawiera omówienie wpływu populizmu pierwszej fali (lata 30-40. XX w.) na status tytułowej idei, skupiając się przede wszystkim na populizmach autorytarnych – nazistowskim i stalinowskim. W części następnej Autor diagnozuje przyczyny współczesnego kryzysu tytułowej idei po okresie jej reaprecjacji w ramach hegemonii demoliberalizmu.

Słowa kluczowe: apolityczność, prawoznawstwo, dyskurs, populizm, kryzys, post-teologia, liberalizm

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 17.08.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 74-85.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 600

Polityczność (teorii) wykładni prawa. Perspektywa neopragmatyzmu Stanleya Fisha

Mgr Jakub Łakomy

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: W niniejszym artykule analizuję polityczność interpretacji i polityczność teorii interpretacji prawniczej z perspektywy neopragmatyzmu Stanleya Fisha. W pierwszej części tekstu definiuję pojęcie polityki i polityczności, zapożyczając się u Chantal Mouffe. Wyraźnie odróżniam polityczność, politykę i the policy; w mojej analizie wykorzystując pierwsze ujęcie (polityczność). W drugiej części artykułu charakteryzuję hermeneutyczny uniwersalizm, jako jedno z podejść do problematyki interpretacji prawniczej. W trzeciej części tekstu, po charakterystyce koncepcji wspólnot interpretacyjnych u Stanleya Fisha, wyprowadzam wnioski dotyczące politycznego charakteru wykładni prawa i teorii wykładni prawa. W ostatniej części tekstu zastanawiam się nad możliwościami budowy teorii interpretacji prawniczej, która uwewnętrzni inherentną polityczność wiedzy analizując koncepcję filozofii postanalitycznej, zaproponowanej w literaturze przez Andrzeja Batora.

Słowa kluczowe: teoria prawa, polityczność, neopragmatyzm, wspólnota interpretacyjna, hermeneutyczny uniwersalizm, interpretacja

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 13.08.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 24-37.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 586

Idee liberalne i konserwatywne w myśli ordoliberalizmu

Michał Pawłowski

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt: W tekście zostaje przedstawiona charakterystyka środowiska ekonomistów niemieckich, ordoliberałów. Ordoliberałowie w swych rozwiązaniach zbliżają się do nurtów liberalnych, jednakże widać w ich pismach także wiele akcentów konserwatywnych. Ocena wpływu obu tych idei staje się głównym zagadnieniem tekstu. Po wstępnym omówieniu koncepcji ordoliberalnych, zbadane one zostają szczegółowo pod kątem elementów konserwatywnych i liberalnych. Zastosowana metodologia obejmuje analizę porównawczą rozwiązań wybranych problemów proponowanych przez ordoliberałów oraz ortodoksyjne nurty konserwatywne bądź liberalne. Skutkiem tej analizy jest uznanie, że ordoliberałom bliżej jest do konserwatyzmu. Wynika to przede wszystkim z ich aksjologii i podstaw systemu. Jednakże nie jest to „czysty” konserwatyzm – liberalizm gra tu pewną rolę, choć w tym świetle pozostaje kwestią wtórną.

Słowa kluczowe: ordoliberalizm, kryzys duchowy, ład, wolność, gospodarka rynkowa

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 12.05.2017
Data akceptacji: 27.07.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 102-111.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 362

Polityczna, moralna czy kryminalna? Rozważania o winie na podstawie teorii Karla Jaspersa

Mgr Justyna Jezierska

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: Artykuł dotyczy winy jako pojęcia z pogranicza prawa i filozofii. Swoje rozważania wyprowadzam z wykładów pt. Problem winy Karla Jaspersa, który wypracował rozróżnienie czterech rodzajów winy: kryminalnej, politycznej, moralnej i metafizycznej. Podział ten został przez niego przeprowadzony zaraz po II wojnie światowej, w trakcie procesów norymberskich, gdy problem winy niemieckiej był szeroko dyskutowany – zarówno przez aliantów, zwycięzców, jak i w społeczeństwie niemieckim. Na powyższe rozróżnienie nakładają się ponadto kwestie winy zbiorowej i indywidualnej. Klarowna dystynkcja ma na celu, wedle słów filozofa, pomóc w wyjaśnieniu rozpatrywanych kwestii i dojściu do prawdy. Moim zadaniem w niniejszym tekście było zreferowanie teorii winy Karla Jaspersa, próba wyjaśnienia niejednoznacznych jej fragmentów, polemika z zarzutami jej stawianymi oraz próba aplikacji tejże teorii na potrzeby prawniczej dyskusji o lustracji w Polsce.

Słowa kluczowe: wina, odpowiedzialność polityczna, wina zbiorowa, wina indywidualna, lustracja, pamięć

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 17.09.2017
Data akceptacji: 10.10.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 90-101.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 496

Prawo – osoba – śmierć. Część I: Wokół koncepcji Daniela Sperlinga

Maksymilian Hau, Stanisław Jędrczak

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt: Artykuł dzieli się na dwie części. W przedstawione tu pierwszej przedstawiamy argumentację na rzecz koncepcji interesów pośmiertnych. Interesy pośmiertne rozumiemy jako zdarzenia stanowiące krzywdę lub korzyść dla zmarłego, osoby, która już nie istnieje. Prawo podmiotowe to interes osoby uznany przez prawodawcę i chroniony prawem. W drugiej części, która zostanie wkrótce opublikowana, zastanawiamy się zatem nad możliwością zastosowania oraz rzeczywistym zastosowaniem teorii interesów pośmiertnych w polskim systemie prawnym. Nasze rozważania obejmują zagadnienia: tajemnicy w prawie medycznym, ochrony danych medycznych po śmierci pacjenta, prawa autorskiego niemajątkowego, ochrony kultu pamięci o osobie zmarłej, prawa o orderach i odznaczeniach, a także prawnego statusu zwłok ludzkich. Teoretyczną motywację dla powstania artykułu stanowiła książka Daniela Sperlinga Posthumous Interest, w której autor zarysował omawiany problem w perspektywie anglosaskiego reżimu prawnego.

Słowa kluczowe: śmierć, osoba, interesy zmarłego, podmiot, bioetyka, ochrona kultu pamięci o osobie zmarłej

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 24.06.2017
Data akceptacji: 28.09.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 75-89.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 385

Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ