Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVR
  • O NAS
  • Cel i zakres
  • Aktualności
  • Numery
    • Bieżący numer
    • Numery archiwalne
  • Redakcja
    • Skład Redakcji
    • Recenzentki i Recenzenci
  • Dla autorów
  • Etyka
  • Kontakt
  • English

Rola wartości w interpretacji prawa. Ujęcie normatywne

Prof. US dr hab. Olgierd Bogucki

Uniwersytet Szczeciński

Abstrakt w języku polskim: Artykuł przedstawia i analizuje pewną teorię wartości i ich roli w interpretacji prawnej. W artykule teoria ta została nazwana „składnikową” teorią wartości. Zgodnie z tą teorią wartości w prawie tworzą struktury oparte na ocenach globalnych – kompleksowych sądach aksjologicznych uwzględniających wszystkie istotne w danym przypadku wartości i stopnie ich realizacji. Podstawowym twierdzeniem teorii jest twierdzenie o izomorfii między globalną oceną a treścią normy prawnej. „Składnikowa” teoria wartości stanowi podstawę normatywnego modelu interpretacji. Zgodnie z tym modelem interpretator powinien zrekonstruować ocenę globalną i wybrać jeden możliwy wynik interpretacji – jedną normę postępowania – która będzie najbardziej spójna z tą oceną. Aby zrekonstruować wspomnianą ocenę globalną interpretator powinien uwzględnić tekst prawny, orzecznictwo i doktrynę, materiały legislacyjne i domniemanie interpretacyjne.

Artykuł rekonstruuje filozoficzne założenia wspomnianej teorii i modelu. Artykuł wskazuje, że podstawową wartością wskazanego modelu normatywnego jest intersubiektywność interpretacji prawnej jako element praworządności. W artykule wskazano również, że opisana teoria i model są oparte na pozytywizmie prawniczym, ale mają również znaczące powiązania z hermeneutyką prawniczą, Dworkina teorią prawa oraz argumentacyjnymi ujęciami prawa. Ponadto, opisana teoria wydaje się również zakładać słabą współmierność wartości.

Słowa kluczowe: interpretacja prawa, teoria prawa, filozofia prawa, aksjologia

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 96-108.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.96

Ściągnij plik: Pobierz plik
Liczba ściągnięć: 830

W kategorii:Artykuły Tagi:aksjologia, filozofia prawa, interpretacja prawa, teoria prawa

Zasada nullum crimen sine lege jako źródło poszukiwania językowej granicy wykładni prawa karnego?

Prof. UŚ dr hab. Sławomir Tkacz

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: Zasada nullum crimen sine lege uznawana jest współcześnie za standard państwa prawnego. Doktryna wiąże z nią postulat zakazu stosowania analogii i wykładni rozszerzającej przepisów prawa na niekorzyść sprawcy. Punktem wyjścia prowadzonych rozważań jest wskazanie, że teksty przepisów karnych mają różny charakter. Z uwagi na to należy postawić pytanie o charakter wymienionych postulatów w odniesieniu do rozmaitych przepisów. Odrębny problem stanowi kwestii rozróżnienia sytuacji wnioskowania w drodze analogii oraz wykładni prawa. Prowadzone rozważania mają na celu odpowiedzieć na pytanie o to, czy zasada nullum crimen sine lege pozwala na ustalenie językowej granicy wykładni prawa karnego. Jeżeli tak jest, to jakie zakresy aktywności interpretacyjnej są w jej ramach dopuszczalne. Prowadzone analizy ilustrują przykłady z zakresu orzecznictwa karnoprawnego. Artykuł ma skłonić do refleksji nad dopuszczalnymi granicami wykładni prawa karnego, o ile takie granice można określić. Prowadzone rozważania kończą konkluzje o charakterze ogólnym.

Słowa kluczowe: nullum crimen sine lege, granice wykładni prawa, wykładnia prawa, prawo karne, teoria prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 81-95.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.81

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 724

W kategorii:Artykuły Tagi:granice wykładni prawa, nullum crimen sine lege, prawo karne, teoria prawa, wykładnia prawa

O wykładni prawa i jej wymiarze praktycznym. Kontekst sądowego stosowania prawa

Prof. dr hab. Leszek Leszczyński

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Abstrakt w języku polskim: Opracowanie ma na celu określenie tych aspektów wykładni prawa, które mogą wzmocnić jej wymiar praktyczny. Wyróżniana w teorii prawa wykładnia operatywna wymaga rozwinięcia, m.in. po to, aby wzmocnić dyskurs prawny w całości oraz przyczynić się do lepszej komunikacji i głębszej integracji między naukami dogmatycznymi i teoretycznymi. W efekcie sama teoria wykładni stałaby się teorią pełniejszą. Analizie poddane zostają trzy najważniejsze aspekty nadania ujęciom wykładni wymiaru praktycznego. Pierwszym z nich jest wykorzystanie tzw. decyzyjnego charakteru wykładni operatywnej, dokonywanej w związku z ustaleniami stanu faktycznego, co ogranicza jej zakres przedmiotowy przy jednoczesnym poszerzeniu liczby ustalanych normatywnych podstaw decyzji oraz w kontekście formułowanego następnie uzasadnienia decyzji interpretacyjnej. Drugim jest jej walidacyjno-derywacyjne ujęcie, wskazujące na fazowy układ wykładni operatywnej, wielość branych pod uwagę nośników prawa oraz rozróżnienie ról jakie w poszczególnych fazach pełnią poszczególne reguły wykładni. Wreszcie aspekt trzeci wskazuje na potrzebę ujęć wykładni operatywnej w konwencji komparatystycznej, której głównym wyznacznikiem są odrębności wykładni w poszczególnych gałęziach prawa.

Słowa kluczowe: wykładnia operatywna, ujęcie walidacyjno-derywacyjne, ujęcie komparatystyczne 

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 66-80.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.66

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 709

W kategorii:Artykuły

O grze interpretatora z tekstem prawnym i czynnikami pozatekstowymi w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa

Dr Paweł Jabłoński, prof. UWr dr hab. Przemysław Kaczmarek

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest przyjrzenie się derywacyjnej koncepcji wykładni prawa z punktu widzenia struktury granic władzy prawniczej. Przyjmujemy, że struktura ta zawiera: kulturę polityczno-prawną, tekst prawny, kulturę prawniczą oraz czynniki osobowościowe, takie jak wyczucie etyczne i estetyczne.

Obecnie koncepcja derywacyjna jest najbardziej wpływową polską teorią wykładni prawa. Próbujemy pokazać, że wedle tej koncepcji proces interpretacji prawa jest pewnego rodzaju grą pomiędzy tekstem i czynnikami pozatekstowymi, które traktujemy jako pozatekstowe granice władzy prawniczej. Z jednej strony, tekst prawny nie determinuje całego znaczenia prawa, mając jednak dla niego istotne znaczenie. Z drugiej strony, koncepcja derywacyjna precyzyjnie identyfikuje inne czynniki, które są ważne dla zawartości prawa.

Słowa kluczowe: derywacyjna koncepcja wykładni prawa, granice władzy prawniczej, tekst prawny

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 49-65.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.49

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 642

W kategorii:Artykuły Tagi:derywacyjna koncepcja wykładni prawa, granice władzy prawniczej, tekst prawny

Dialogiczna koncepcja interpretacji prawa

Prof. dr hab. Zygmunt Tobor, mgr Konrad Kobyliński

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie zarysu dialogicznej koncepcji interpretacji prawa. Wiąże się ona z koniecznością ustalenia relacji pomiędzy prawodawcą a sądami. W wymiarze normatywnym koncepcja ta obejmuje analizę założeń odnośnie wzajemnej roli prawodawcy i sądów w ustalaniu treści prawa. W wymiarze opisowym polega on na przedstawieniu narzędzi, za pomocą których prawodawca i sądy mogą nawiązywać komunikację zmierzającą do usprawnienia procesu interpretacyjnego. Opisujemy wymagania, jakie spełniać powinna komunikacja między sądami a prawodawcą oraz odnosimy się na do istniejących rozwiązań funkcjonujących w Polsce oraz Stanach Zjednoczonych. W tekście sygnalizujemy jedynie doniosłość tego zagadnienia, które, w naszym przekonaniu, warte jest dalszych prac badawczych.

Słowa kluczowe: interpretacja prawa, strategia interpretacyjna, komunikacyjne ujęcie prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 35-48.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.35

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 621

W kategorii:Artykuły Tagi:interpretacja prawa, komunikacyjne ujęcie prawa, strategia interpretacyjna

Granice sporów interpretacyjnych w prawoznawstwie

Dr hab. Adam Dyrda, prof. dr hab. Tomasz Gizbert-Studnicki

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt w języku polskim: Czy wykładnia prawa ma granice? Czy granice te są konwencjonalnie ustalone? Co sprawia, że dane „racje prawne”, postulowane przez kreślone normatywne teorie wykładni, są dopuszczalne w dyskursie prawnym, nawet jeżeli są nietrafne? W artykule argumentujemy, że pojęcie granic interpretacji prawa powiązane jest z ogólnym pojęciem granic prawa. Wskazujemy na zakres tzw. „interpretacyjnych sporów teoretycznych” dyskutowanych m.in. na gruncie pewnych wysublimowanych, „instytucjonalnych” wersji współczesnego pozytywizmu prawniczego. Granice interpretacyjne nie mają jednak wyłącznie charakteru granic „instytucjonalnych”. W naszym przekonaniu, granice te są także ogólnie wyznaczone przez truistyczne, powszechnie przyjęte przekonania na temat prawa i interpretacji.

Słowa kluczowe: metodologia interpretacyjna, granice wykładni prawa, pozytywizm prawniczy, reguły wykładni drugiego stopnia, normatywne teorie wykładni prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 19-34.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.19

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 810

W kategorii:Artykuły Tagi:granice wykładni prawa, metodologia interpretacyjna, normatywne teorie wykładni prawa, pozytywizm prawniczy, reguły wykładni drugiego stopnia

Słowo wstępne

Prof. UŚ dr hab. Sławomir Tkacz, Prof. dr hab. Zygmunt Tobor

Uniwersytet Śląski w Katowicach


Język tekstu:
polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 5-6.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.5

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 466

W kategorii:Słowo wstępne

Uzasadnianie twierdzeń interpretacyjnych z perspektywy derywacyjnej koncepcji wykładni prawa

Prof. US dr hab. Agnieszka Choduń, prof. dr hab. Maciej Zieliński

Uniwersytet Szczeciński

Abstrakt w języku polskim: Obowiązek uzasadniania twierdzeń jest w nauce realizacją postulatu krytycyzmu. Rozstrzygnięcia interpretacji prawniczej (niezależnie od tego, czy są formułowane w procesie stosowania prawa czy poza nim) mają postać twierdzeń o obowiązywaniu normy prawnej o określonej treści. Uprawomocnienie tych twierdzeń wymaga, podobnie jak w nauce, uzasadnienia. A w nauce twierdzenie jest hipotetyczne, dopóty dopóki ktoś nie przedstawi jego intersubiektywnie weryfikowalnego uzasadnienie. Zadaniem artykułu jest właśnie wykazanie konieczności uzasadniania twierdzeń interpretacyjnych (zarówno cząstkowych jak i finalnych) w procesie wykładni. Jako punkt wyjścia dla wykazania obowiązku formułowania takiego uzasadnienia, wybieramy derywacyjną koncepcję wykładni prawa, w której taki obowiązek przewidziano ze względów metodologicznych (i który jest wpisany w treść dyrektyw interpretacyjnych w tej koncepcji co najmniej implicite). Przedstawiamy i omawiamy typy uzasadnień twierdzeń interpretacyjnych oraz ich wersje (słabą i mocną). Ponadto różnice między uzasadnieniem zwykłego twierdzenia a uzasadnieniem twierdzenia interpretacyjnego. Wskazujemy także na konsekwencje braku takich uzasadnień.

Słowa kluczowe: uzasadnienie twierdzenia interpretacyjnego, wykładnia prawa, postulat krytycyzmu

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 7-18.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.7

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 697

W kategorii:Artykuły Tagi:postulat krytycyzmu, uzasadnienie twierdzenia interpretacyjnego, wykładnia prawa

Cel i zakres

Celem „Archiwum” jest publikowanie oryginalnych i aktualnych wyników badań, tworzenie forum dyskusji naukowej, a także upowszechnianie nauki w duchu jej społecznej odpowiedzialności.

Zakres tematyczny „Archiwum” obejmuje różnorodne formy ogólnej refleksji nad prawem i jego otoczeniem, w tym przede wszystkim teorię i filozofię prawa, filozofię społeczną, filozofię polityczną oraz socjologię prawa. Możliwe jest publikowanie artykułów przynależących do szczegółowych nauk prawnych ze względu na ich przedmiot, o ile zawierają istotny wkład do teorii i filozofii prawa lub innych wspomnianych subdyscyplin lub wykorzystują ich metodologię.

„Archiwum” publikuje artykuły naukowe i inne teksty przede wszystkim z dyscyplin: nauki prawne i filozofia. Na ministerialnej liście czasopism punktowanych „Archiwum” jest ponadto przyporządkowane do następujących dyscyplin: stosunki międzynarodowe, nauki o rodzinie, etnologia i antropologia kulturowa, polonistyka.

„Archiwum” jest otwarte na różnorodne nurty, szkoły, perspektywy i metody badawcze zarówno o tradycyjnym i ugruntowanym charakterze, jak i prezentującym podejście nowatorskie.

W „Archiwum” publikowane są przede wszystkim oryginalne artykuły naukowe zawierające aktualne wyniki badań prowadzonych w zakresie tematycznym czasopisma. Ponadto możliwa jest publikacja tekstów przeglądowych, tłumaczeń, recenzji, polemik oraz sprawozdań. Na temat kryteriów kwalifikacji poszczególnych rodzajów tekstów do publikacji można przeczytać na naszej stronie internetowej.

Możliwe jest wydawanie numerów tematycznych „Archiwum”, w których wszystkie lub istotna większość artykułów skoncentrowana jest wokół tylko jednego lub grupy powiązanych problemów badawczych lub wówczas, gdy publikowane wyniki badań wykorzystują tę samą metodologię. Numery tematyczne mogą być wydawane z inicjatywy Redakcji lub poszczególnych Autorów. W przypadku takich numerów Redakcja wyznacza Redaktora lub Redaktorów danego numeru przede wszystkim spoza swojego składu.

Języki publikacyjne „Archiwum” to polski i angielski.

W kategorii:Aktualności

„Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 1/2020 już dostępne

Zapraszamy do zapoznania się z numerem 1/2020 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”, zgodnie z przyjętą przez czasopismo praktyką opublikowanym w otwartym dostępie.

W wydaniu znalazły się następujące artykuły:

  • dr Wojciech Ciszewski „Kontrowersje światopoglądowe w miejscu pracy – uwagi teoretycznoprawne do sprawy pracownika krakowskiej Ikea”,
  • dr Karolina Gmerek „Identyfikowanie czynności procesowych dokonywanych w ramach rozprawy sądowej. Rozważania na tle rzeczywistych wypowiedzi nieprofesjonalnych uczestników postępowania”,
  • mgr Kamil Jesiołowski „Koncepcja moralności publicznej Lorda Patricka Devlina a orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka”,
  • dr Michał Pełka „David DeGrazia o prawach zwierząt – analiza krytyczna”,
  • dr Paweł Skuczyński „Narracyjność języka prawniczego w procesie tworzenia prawa”,
  • mgr Michał Sopiński „Rozumowanie prawnicze jako rozumowanie praktyczne w świetle nowej teorii prawa naturalnego Johna M. Finnisa”,
  • mgr Marek Suska „Czy sąd powinien być wyrozumiały dla prawodawcy? O błędzie legislacyjnym z perspektywy teorii wykładni”,
  • dr hab. Adam Zienkiewicz „Collaborative law – praktyka prawnicza oparta na współpracy”.

Ponadto w numerze 1/2020 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” ukazała się recenzja książki K. Dobrzenieckiego „Prawo wobec sytuacji nadzwyczajnej. Między legalizmem a koniecznością” (Toruń 2018) autorstwa dr. hab. Arkadiusza Baruta, oraz dwa sprawozdania – mgr Wojciecha Jankowskiego z konferencji naukowej poświęconej związkom prawa i literatury (31.05.2019) i dr. Mateusza Pękali z wręczenia nagrody IVR za najlepszą książkę filozoficznoprawną (10.07.2019).

Z numerem można zapoznać się tutaj.

W kategorii:Aktualności

« Poprzednia strona
Następna strona »

Szukaj

Kategorie

  • Aktualności
  • Artykuły
  • Bez kategorii
  • In Memoriam
  • Recenzje i polemiki
  • Słowo wstępne
  • Sprawozdania

Copyright © 2026 Polska Sekcja Międzynarodowego Stowarzyszenia Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej IVR | Administrator strony: Karolina Gmerek

Ta strona używa plików cookies. Zakładamy, że wyrażają Państwo na to zgodę, ale mogą Państwo także wyłączyć pliki cookies w Ustawieniach. //
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. (Zob. więcej // Read more) Ustawienia // SettingsZGODA // ACCEPT

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT