Archiwum Filozofii Prawai Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Monografia Marcina Matczaka „Summa iniuria. O błędzie formalizmu w stosowaniu prawa”

Mgr Anna Tomza

Uniwersytet Łódzki


Język tekstu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 86-102.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 460

Bibliografia:

  1. Barak A., Purposive Interpretation in Law, Princenton-Oxford 2005.
  2. Bielska-Brodziak A., Interpretacja tekstu prawnego na podstawie orzecznictwa podatkowego, Warszawa 2009.
  3. Brzeziński B., Intencjonalizm jako koncepcja wykładni prawa i jego krytyka w Stanach Zjednoczonych Ameryki, w: Dzwonkowski H., Głuchowski J., Pomorska A., Szołno-Koguc J. (red.), W kręgu prawa podatkowego i finansów publicznych. Księga dedykowana profesorowi Cezaremu Kosikowskiemu, Lublin 2005.
  4. Brzeziński B., Poglądy sędziego Antonina Scalii na wykładnię prawa i ich odbiór w amerykańskiej doktrynie prawniczej, w: Pikulski S., Pływaczewski W., Dobkowski J. (red.), Przemiany doktrynalne i systemowe prawa publicznego. Studia dedykowane Profesorowi Wincentemu Bednarkowi, Olsztyn 2002.
  5. Brzeziński B., Wykładnia prawa podatkowego w Zjednoczonym królestwie Wielkiej Brytanii, w Irlandii Północnej oraz w Republice Irlandii, „Kwartalnik Prawa Podatkowego” 2003/1.
  6. Czepita S., Reguły konstytutywne a zagadnienia prawoznawstwa, Szczecin 1996.
  7. Dzwonkowski H., Głuchowski J., Pomorska A., Szołno-Koguc J. (red.), W kręgu prawa podatkowego i finansów publicznych. Księga dedykowana profesorowi Cezaremu Kosikowskiemu, Lublin 2005..
  8. Eskridge Jr W.N., Frickey P.F., Statutory Interpretation as Practical Reasoning, “Stanford Law Review” 1990/42.
  9. Fish S., There Is No Textualist Position, “San Diego Law Review” 2005/1.
  10. Grey T., The New Formalism, “Standford Law School Working Papers” 1999/4.
  11. Gruszczyński B., Czy formalizm orzeczeń sądów administracyjnych oznacza powierzchowne rozpoznanie sprawy?, „Prawo i Podatki” 2006/4.
  12. Marmor A., The Immorality of Textualism, “Loyola Law Review” 2005..
  13. Matczak M., Jakimi kryteriami kierują się sędziowie rozstrzygając daną sprawę?, „Prawo i Podatki” 2006/4.
  14. Matczak M., Summa iniuria. O błędzie formalizmu w stosowaniu prawa, Warszawa 2007.
  15. Pikulski S., Pływaczewski W., Dobkowski J. (red.), Przemiany doktrynalne i systemowe prawa publicznego. Studia dedykowane Profesorowi Wincentemu Bednarkowi, Olsztyn 2002.
  16. Scalia A., A Matter of Interpretation: Federal Courts and the Law: An Essay, Princenton 1997.

Historia pewnego przypisu. Próba rekonstrukcji dyskusji Hansa Kelsena z Jerzym Wróblewskim

Mgr Monika Zalewska

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku polskim: Artykuł jest próbą rekonstrukcji dyskusji Hansa Kelsena z Jerzym Wróblewskim. Bazą dla artykułu są trzy przypisy z Ogólnej teorii norm Hansa Kelsena, w których autor ten rozważa takie kwestie jak znaczenie normy prawnej oraz interpretację prawa. Rekonstrukcja prowadzi do wniosku, że jeśli traktować argumentację Kelsena jako krytykę teorii Jerzego Wróblewskiego, to nie ma ona uzasadnionych podstaw, albowiem jej sednem nie jest wskazanie niespójności i słabości tejże teorii, ale jest ona prowadzona z punktu widzenia czystej teorii prawa, która sama cierpi niekiedy na brak spójności. Co za tym idzie proponuje się odmienne podejście do interpretacji tych przypisów, tj. traktowanie ich jak pewnego rodzaju naukowego świadectwa i jako narzędzia, które ma na celu udoskonalenie czystej teorii prawa. Co więcej, zauważyć należy, że Hans Kelsen interesował się nie tyle wątkami marksistowskimi obecnymi w teorii Jerzego Wróblewskiego, ale tymi jej elementami, które ze względu na ich wagę są po dziś dzień dyskutowane.

Słowa kluczowe: Hans Kelsen, Jerzy Wroblewski, wykladnia prawa, normatywizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 75-85.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 384

Bibliografia:

  1. Adomeit K., Der Begriff der Rechtsnorm, „Schriftenreihe des Hans Kelsen-Institutes”, Band 7, Wiedeń 1982.
  2. di Bernardo G., Normative Structures of the Social World, Rodopi 1988
  3. Ebenstein W., The Pure Theory of Law: Demythologizing Legal Thought, „California Law Review” 1971/59.
  4. Fritzsche T., Die Reine Rechtslehre im Lichte des Kritischen Rationalismus, „Schriftenreihe des Hans Kelsens – Instituts”, Band 23, Wiedeń 2002.
  5. Kelsen H., Allgemeine Theorie der Normen, Wiedeń 1979
  6. Kelsen H., Hauptprobleme der Staatsrechtslehre, Scienta Aalen 1960.
  7. Kelsen H., Reine Rechtslehre, Wiedeń 1960.
  8. Kucsko-Stadlmayer G., Rechtsnormbegriff und Arten der Rechtnormen, „Schriften des Hans Kelsen – Instituts”, Band 18, Wiedeń 1992.
  9. Opałek K., Norm, Wert, und Werturteil, „Schriftreihe des Hans Kelsen – Institutes” Band 7, Wiedeń 1982.
  10. Paulson S.L., An Empowerment Theory of Legal Norm, „Ratio Iuris” 1988/1.
  11. Paulson S.L., Litschewsky-Paulson B., Normativity and Norms, Oxford 1998.
  12. Paulson S.L., Stolleis M., Hans Kelsen Staatslehrer und Rechtstheoretiker des 20. Jahrhunderts, Mohr Siebeck 2005.
  13. Paulson S.L., Zwei radykale Objektivirungsprogramme In der Rechtslehre Hans Kelsens, w: Paulson S.L., Stolleis M., Hans Kelsen Staatslehrer und Rechtstheoretiker des 20. Jahrhunderts, Mohr Siebeck 2005.
  14. Raz J., The Purity of the Pure Theory, „Revue Internationale de Philosophie” 1981/138.
  15. Schreirer F., Rechtsnorm und Rechtssatz, „Schriftenreihe des Hans Kelsen – Institutes”, Band 7, Wiedeń 1982.
  16. Schreirer F., Rechtsnorm und Rechtssatz, „Schriftenreihe des Hans Kelsen – Institutes”, Band 7, Wiedeń 1982.
  17. Wróblewski J., Cognition of Norms and Cognition Through Norms, w: di Bernardo G., Normative Structures of the Social World, Rodopi 1988.
  18. Wróblewski J., Semantic Basis of the Theory of Legal Interpretaton, „Logique at Analyse” 1963/21–24.
  19. Wróblewski J., The Problem of the Meaning of the Legal Norm, „Österreiches Zeitschrift Für Öffentliches Recht” 1964/3–4.

Teoria klaryfikacyjna wykładni prawa jako teoria uzasadnienia. Perspektywa psycholingwistyczna a pozytywistyczna koncepcja wykładni prawa

Mgr Marcin Romanowicz

Uniwersytet Warszawski


Abstrakt w języku polskim: W ramach paradygmatu pozytywizmu prawniczego w polskiej teorii prawa sformułowano J. Wróblewskiego klaryfikacyjną koncepcję wykładni prawa. Przyjęcie perspektywy psycholingwistycznej dla analizy tejże teorii umożliwia wzięcie pod uwagę wiedzy o ludzkiej percepcji językowej i porównanie jej z przyjmowanym przez J. Wróblewskiego ujęciem uzyskiwania rozumienia tekstu prawnego. Tak przeprowadzony eksperyment myślowy – przejścia z poziomu teorii prawa na poziom psycholingwistyki – ujawnia „ukryte” cechy J. Wróblewskiego teorii wykładni prawa. W zakresie pytania o status tej teorii, prowadzi to do wniosku, że nie jest to ani deskryptywna, ani normatywna teoria interpretacji prawa. Jest ona możliwa do zaakceptowania jedynie jako normatywna teoria uzasadnienia decyzji interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.
(tłumaczenie abstraktu z języka angielskiego pochodzi od redakcji)

Słowa kluczowe: Jerzy Wróblewski, klaryfikacyjna koncepcja wykładni prawa, psycholingwistyka (słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 55-74.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 681

Bibliografia:

  1. Alexy R., The Argument from Injustice. A Reply to Legal Positivism, Oxford 2002.
  2. Barankiewicz T., Inkluzywny pozytywizm prawniczy. Geneza, rozwój, główne idee, „Państwo i Prawo” 2010/1.
  3. Broekman J.M., Minimalna zawartość pozytywizmu. Pozytywizm w prawie i w teorii prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne”, 1987/XXXVIII.
  4. Brzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, Warszawa 2007.
  5. Chauvin T., Stawecki T., Winczorek P., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2009
  6. Choduń A., Czepita S., (red.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga Jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, Szczecin 2010.
  7. Coleman J.L., Shapiro S. (red.), Oxford Handbook Of Jurisprudence And Philosophy Of Law, Oxford 2002.
  8. Dworkin R., Imperium prawa, Warszawa 2006.
  9. Dybowski K., Johna Austina filozofia prawa, Toruń 1991.
  10. Dyrda A., Argument „semantycznego ukąszenia” a teoria prawa Jerzego Wróblewskiego, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2010/1.
  11. Gizbert-Studnicki T., Dyrektywy wykładni drugiego stopnia, w: Choduń A., Czepita S., (red.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga Jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, Szczecin 2010.
  12. Grabowski A., Prawnicze pojęcie obowiązywania prawa stanowionego. Krytyka niepozytywistycznej koncepcji prawa, Kraków 2009.
  13. Hart H.L.A., Pojęcie prawa, Warszawa 1998.
  14. Himma K.E., Inclusive Legal Positivism, w: J.L. Coleman, S. Shapiro (red.), Oxford Handbook Of Jurisprudence And Philosophy Of Law, Oxford 2002.
  15. Holocher J., Kontekst odkrycia i kontekst uzasadnienia w świetle topicznej koncepcji prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2009/LXXX.
  16. Kurcz I., Język i komunikacja, w: Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, Gdańsk 2004, t. II.
  17. Kurcz I., Polkowska A., Interakcyjne i autonomiczne przetwarzanie informacji językowej na przykładzie procesu rozumienia tekstu czytanego na głos, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1990
  18. Lakatos I., The methodology of scientific research programmes, Nowy Jork 1978.
  19. Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986.
  20. Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979.
  21. Lindsay P.H., Norman D.A., Procesy przetwarzania informacji u człowieka. Wprowadzenie do psychologii, Warszawa 1984.
  22. Marmor A., Between Authority and Interpretation, Oxford 2009.
  23. Mastalski R., Prawo podatkowe, Warszawa 2001.
  24. Mayenowa M.R. (red.), Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Wrocław 1974.
  25. Mayenowa M.R., Struktura języka w: Mayenowa M.R. (red.), Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Wrocław 1974.
  26. Morawski L, Pozytywizm „twardy”, pozytywizm „miękki” i pozytywizm martwy, „Ius et Lex” 2003/1.
  27. Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2006
  28. Neisser U., Cognitive Psychology, Nowy Jork 1967.
  29. Opałek K., Wróblewski J., Pozytywizm prawniczy, „Państwo i Prawo” 1954/1.
  30. Pietrzykowski T, „Miękki pozytywizm” i spór o regułę uznania, w: Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa, Kraków 2000.
  31. Płeszka K., Gizbert-Studnicki T., Dwa ujęcia wykładni. Próba konfrontacji, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Nauk Politycznych”, z. 20, Kraków 1982
  32. Płeszka K., Reguły preferencji w prawniczych rozumowaniach interpretacyjnych w: Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa, Kraków 2003
  33. Popper K., Logika odkrycia naukowego, Warszawa 2006.
  34. Raz J., Incorporation by Law, w: A. Marmor, Between Authority and Interpretation, Oxford 2009.
  35. Romanowicz M., Przełomowe pytanie: cóż to jest nauka? w: „Sylwestrowe Warsztaty Naukowe”, Warszawa 2008.
  36. Romanowicz M., Wykładnia prawa w polskiej myśli prawnej – spór kluczowych teorii i próba opisu zjawiska, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego” 2010/1–2
  37. Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa, Kraków 2000.
  38. Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, Gdańsk 2004, t. II.
  39. Such J., Szcześniak M., Filozofia nauki, Poznań 1997.
  40. Taylor J.R., Gramatyka kognitywna, Kraków 2007.
  41. Woleński J., Logiczne problemy wykładni prawa, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Prawnicze”, z. 56, Kraków 1972.
  42. Woleński J., Wstęp, w: Hart H.L.A., Pojęcie prawa, Warszawa 1998.
  43. Wróblewski J., Poziomy uzasadnienia decyzji prawnej, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 1988/XL
  44. Wróblewski J., Problems Related to the One Right Answer Thesis, „Ratio Juris” 1989/3
  45. Wróblewski J., Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1990.
  46. Wróblewski J., Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Warszawa 1959.
  47. Zieliński M., Bogucki O., Choduń A., Czepita S., Kanarek B., Municzewski A., Zintegrowanie polskich koncepcji wykładni prawa, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2009/4.
  48. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002

Kilka uwag o kontraktowym uzasadnieniu zasad sprawiedliwości Johna Rawlsa

Dr Paweł Polaczuk

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie


Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy przyjęte przez Johna Rawlsa uzasadnienie zasad sprawiedliwości pozwala na modyfikację moralnie istotnych zróżnicowań wyjściowej pozycji społecznej jednostek. W tekście charakteryzuje się Rawlsowską podstawową strukturą społeczną i wskazuje się na zakładane przez Rawlsa rygory uzasadnienia. Rygory te są zdeterminowane intuicyjnymi poglądami o sprawiedliwości – tym, czy owe poglądy wyodrębniają pewne czynniki jako moralnie istotne. Analiza argumentacji Rawlsa wskazuje, że jego uzasadnienia zasad sprawiedliwości opiera się na kryterium korzyści. Kryterium to prowadzi do uprzywilejowania uwarunkowań, które w myśl intuicyjnych poglądów o sprawiedliwości uprzywilejowane być nie powinny. Poza mechanizmem uzasadniania znajduje się natomiast pozycja wyjściowa grup społecznych, która z tych samych względów wymaga poprawy.
(tłumaczenie abstraktu z języka angielskiego pochodzi od redakcji)

Słowa kluczowe: John Rawls, teoria sprawiedliwości, podstawowa struktura społeczna, rygory uzasadnienia (słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 46-54.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 461

Bibliografia:

  1. Forst  R., Kontexte der Gerechtigkeit. Politische Philosophie jenseits von Liberalismus und Kommunitarismus, Frankfurt am Main 1994.
  2. Geiger R., Merle J.-Ch., Scarano N. (red.), Modelle politischer Philosophie, Padeborn 2003.
  3. Kruszewska B., Polaczuk P., Świto L. (red.), Sprawiedliwość. Wybrane koncepcje, Olsztyn 2010.
  4. Meyer  L., John Rawls und die Kommunitaristen. Eine Einführung In Rawls’ Theorie der Gerechtigkeit und die kommunitaristische Kritik am Liberalismus, Würzburg 1996.
  5. Pogge T., Hypothetische Gesellschaftsveträge: Drei Schwierigkeiten, w: R. Geiger, J.-Ch. Merle, N. Scarano (red.), Modelle politischer Philosophie, Padeborn 2003.
  6. Polaczuk P., O podstawowych problemach z umownym uzasadnianiem zasad sprawiedliwości w Teorii sprawiedliwości Johna Rawlsa, w: B. Kruszewska, P. Polaczuk, L. Świto (red.), Sprawiedliwość. Wybrane koncepcje, Olsztyn 2010.
  7. Polaczuk P., Sytuacja początkowa, w: B. Kruszewska, P. Polaczuk, L. Świto (red.), Sprawiedliwość. Wybrane koncepcje, Olsztyn 2010.
  8. Rawls J., Teoria sprawiedliwości, Warszawa 2009.

Interdyscyplinarność i integracja zewnętrzna nauk prawnych w świetle postmodernistycznej krytyki

Mgr Jakub Łakomy

Uniwersytet Wrocławski


Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest rekonstrukcja krytyki koncepcji „integracji zewnętrznej nauk prawnych”, która to koncepcja w ostatnich dekadach była szeroko dyskutowana w polskim prawoznawstwie. Opieram moją krytykę na analizie koncepcji przedstawianych w polskiej literaturze przez Jerzego Wróblewskiego i Kazimierza Opałka. Rozważam też postmodernistyczną krytykę poglądów tradycyjnej jurysprudencji dotyczących interdyscyplinarności.

Pierwsza część artykułu składa się z: a) ogólnych uwag dotyczących wątpliwości i niejasności w zakresie rozumienia „postmodernizmu” i typowych nieporozumień związanych z tym terminem i (b) pewnych uwag dotyczących relacji między prawem a postmodernizmem. W drugiej części artykułu przedstawiam zarys rekonstrukcji podstawowych cech postmodernizmu, zwłaszcza tych charakterystyk, które determinują postmodernistyczną postawę wobec interdyscyplinarności.

W trzeciej, głównej części artykułu pokazuję jak pozytywistyczny, współczesny koncept „integracji zewnętrznej nauk prawnych” jest niekompatybilny z postmodernistycznym spojrzeniem na naukę, badania, wiedzę, epistemologię i dyscyplinarość. Przedstawiam pogłębioną krytykę założeń i presupozycji leżących u podstaw tego konceptu. Wreszcie pytam „Quo vadis, interdyscyplinarniości”? Co z przyszłością badań interdyscyplinarnych w polu nauk prawnych, gdzie postmodernistyczna metodologiczna burza zmiotła stare narzędzia badawcze? W tym miejscu przedstawiam koncepcję „postdyscyplinarności”.

Słowa kluczowe: interdyscyplinarność, postmodernizm, metodologia, dyscyplinarność, postdyscyplinarność, poststrukturalizm, pozytywizm prawniczy

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 29-45.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 490

Bibliografia:

  1. Balkin J.M., Levinson S.V., Law and the Humanities: An Uneasy Relationship, “Yale Journal of Law and the Humanities” 2006/18.
  2. Bator A., Debaty prawnicze. Rozmowa bez konsensusu, w: Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.
  3. Biernat T., Zirk-Sadowski M. (red.), Politics of law and legal policy between modern and post-modern jurisprudence, Warszawa 2008.
  4. Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.
  5. Butler C., Postmodernism. A Very Short Introduction, Nowy Jork 2002.
  6. Chmielewski A., Niewspółmierność, nieprzekładalność, konflikt. Relatywizm we współczesnej filozofii analitycznej, Wrocław 1997.
  7. Fish S., Doing What Comes Naturally. Change, Rhetoric, and the Practice of Theory in Literary and Legal Studies, Durham-Londyn 1989.
  8. Fish S., Professional Correctness: Literary Studies and Political Change, Harvard 1999.
  9. Fish S., There’s No Such Thing As Free Speech: And It’s a Good Thing, Too, Nowy Jork 1994.
  10. Grobler A., Metodologia nauk, Kraków 2008.
  11. Izdebski H., Elementy teorii i filozofii prawa, Warszawa 2008.
  12. Kozak A., Postponowoczesna koncepcja prawa, w: Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.
  13. Kuhn T., Struktura rewolucji naukowych, Warszawa 2001.
  14. Litowitz D.E., Postmodern Philosophy and Law, University Press of Kansas, 1997
  15. Lyotard J.-F., Postmodernizm dla dzieci, Warszawa 1998.
  16. Łakomy J., Pojęcie integracji zewnętrznej nauk prawnych, w: Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Zeszyty studenckie. Prace prawnicze, administratywistyczne i historyczne, Wrocław 2009.
  17. Łakomy J., Spór naturalizm versus antynaturalizm w naukach prawnych a zagadnienie integracji zewnętrznej nauk prawnych, w: Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Prace z zakresu myśli polityczno-prawnej oraz elektronicznej administracji, Wrocław 2010.
  18. Małecki W., Neopragmatism and the question of the interdisciplinarity: The case of Stanley Fish, “Human Affairs” 2009/19.
  19. Minda G., Postmodern Legal Movements. Law and Jurisprudence at Century’s End, Nowy Jork 1995.
  20. Morawski L., Co może dać nauce prawa postmodernizm?, Toruń 2001.
  21. Motycka A., Rozum i intuicja w nauce, Warszawa 2005.
  22. Nagel T., Widok znikąd, Warszawa 1997.
  23. Nycz R. (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów, Kraków 1996.
  24. Opałek K., Interdyscyplinarne związki prawoznawstwa, „Studia Filozoficzne” 1985/2–3.
  25. Opałek K., Problemy „wewnętrznej” i „zewnętrznej” integracji nauk prawnych, „Krakowskie Studia Prawnicze” 1968/1–2.
  26. Opałek K., Swoistość prawoznawstwa a problem integracji, „Państwo i Prawo” 1966/4–5.
  27. Opałek K., Wróblewski J., Prawo. Metodologia, filozofia, teoria prawa, Warszawa 1991.
  28. Opałek K., Wróblewski J., Zagadnienia teorii prawa, Warszawa 1969.
  29. Patterson D. (red.), Postmodernism and Law, Aldershot 1994.
  30. Pyclik K., Postmodernistyczne/poststrukturalistyczne założenia wolności sumienia i wyznania, „Przegląd Prawa i Administracji” 2003/LIV.
  31. Rorty R., Konsekwencje pragmatyzmu, Warszawa 1998.
  32. Rorty R., Obiektywność, relatywizm i prawda, Warszawa 1999.
  33. Rorty R., Przygodność, ironia i solidarność, Warszawa 2009.
  34. Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Prace z zakresu myśli polityczno-prawnej oraz elektronicznej administracji, Wrocław 2010.
  35. Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Zeszyty studenckie. Prace prawnicze, administratywistyczne i historyczne, Wrocław 2009.
  36. Schlag P., The Aesthetics of American Law, „Harvard Law Review” 2002/115.
  37. Stelmach J., Ponowoczesna filozofia prawa, w: Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa 2, Kraków 2003.
  38. Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa 2, Kraków 2003.
  39. Sulikowski A., O ponowoczesnej teorii prawa, w: A. Sulikowski (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. W poszukiwaniu podstaw prawa, Wrocław 2006.
  40. Sulikowski A. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. W poszukiwaniu podstaw prawa, Wrocław 2006.
  41. Szahaj A., Ironia i miłość. Neopragmatyzm Richarda Rorty’ego w kontekście sporu o postmodernizm, Wrocław 2002.
  42. Szahaj A., Zniewalająca moc kultury. Artykuły i szkice z filozofii kultury, poznania i polityki, Toruń 2004.
  43. Tarnas R., The Passion of the Western Mind. Understanding the Ideas That Have Shaped Our World View, Nowy Jork 1993.
  44. Zirk-Sadowski M., Postmodernistyczna jurysprudencja?, w: Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.

Prawo, ekonomia, ludzkie działanie. Dyskusja nad zastosowaniem ekonomii behawioralnej do analizy prawa

Mgr Magdalena Małecka

Polska Akademia Nauk


Abstrakt w języku polskim: Od samego początku jego rozwoju, ambicją i celem ekonomicznego podejścia do prawa było i jest wprowadzenie do badań nad prawem ścisłych rygorów naukowych. W neoklasycznym podejściu do ekonomicznej analizy prawa zakłada się, że racjonalność podmiotów działających w kontekstach prawnych może zostać scharakteryzowana w taki sam sposób jak racjonalność homines economici. Ekonomia behawioralna i próby jej zastosowania do analizy prawa doprowadziły jednak do krytycznej rewizji osiągnięć podejścia neoklasycznego. Krytyka ta oparta była na interpretacji wyników eksperymentów testujących hipotezy wyprowadzane z neoklasycznych teorii. Wyniki przeprowadzonych eksperymentów pozwalają sformułować wniosek, że w wielu (prawnych) kontekstach ludzie zachowują się niezgodnie z przewidywaniami neoklasycznych modeli. Zwolennicy behawioralnej ekonomicznej analizy prawa twierdzą, że teorie neoklasyczne oparte są na tak wysoce nierealistycznych założeniach, że w wielu sytuacjach nie umożliwiają przewidzenia ludzkiego zachowania. Wyróżniam i analizuję trzy rodzaje zagadnień, których dotyczy powyższa dyskusja, a mianowicie: zagadnienia metodologiczne, filozoficzne oraz normatywne. Formułuję też uwagi krytyczne na temat argumentów podnoszonych w dyskusji, a w zakończeniu artykułu wspominam o stopniu realizacji postulatu „unaukowienia” badań nad prawem oraz omawiam znaczenie tego sporu dla możliwości uzasadnienia zastosowania teorii ekonomicznych do badań nad prawem.

Słowa kluczowe: behawioralna ekonomiczna analiza prawa, naukowe badanie prawa, teoria prawa, zagadnienia normatywne i metodologiczne

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 15-28.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 497

Bibliografia:

  1. Arlen J., Comment: The future of behavioral economic analysis of law, “Vanderbilt Law Review” 1998/51.
  2. Bar-Gill O., The behavioral economics of consumer contracts, “Minnesota Law Review” 2007–2008/92.
  3. Blaug M., Metodologia ekonomii, Warszawa 1995.
  4. Faure M., van den Bergh R., Essays in law and economics, Antwerpen 1989.
  5. Friedman M., Essays in Positive Economics, Chicago 1953
  6. Friedman M., Essay on the Methodology of Positive Economics w: Friedman M., Essays in Positive Economics, Chicago 1953.
  7. Gigerenzer G., Adaptive thinking. Rationality in the real world, New York 2000.
  8. Guthrie Ch., Framing Frivolous Litigation: A Psychological Theory, “The University of Chicago Law Review” 2000/67.
  9. Issacharoff S., Can there be a behavioral law and economics?, “Vanderbilt Law Review” 1998/51.
  10. Jolls Ch., Sunstein C., Thaler R., A behavioral approach to law and economics, “Stanford Law Review” 1998/5.
  11. Jolls Ch., Sunstein C., Thaler R. , Theories and tropes: A reply to Posner and Kelman, “Stanford Law Review” 1997–1998/50.
  12. Kahneman D., Knetsch J.L., Thaler R., The Endowment Effects, Loss Aversion and Status Quo Bias, “Journal of Economic Perspectives” 1991/5.
  13. Langevoort D.C., Organized Illusions: A Behavioral Theory of Why Corporations Mislead Stock Market Investors (and Cause Other Social Harms), “University of Pennsylvania Law Review” 1997–1998/146.
  14. Meier S., Sprenger Ch., Impatience and Credit Behavior: Evidence from a Field Experiment, Fed. Reserve Bank of Boston, Working Paper No. 07–03, 2007.
  15. Nowak L., Wstęp do idealizacyjnej teorii nauki, Warszawa 1977.
  16. Posner R., Frontiers of Legal Theory, Cambridge (Mass.)-London 2001.
  17. Rabin M., Incorporating Fairness into Game Theory and Economics, “American Economic Review” 1993/83.
  18. Rachlinski J.J., A Positive Psychological Theory of Judging in Hindsight, “The University of Chicago Law Review” 1998/2.
  19. Simon H., Models of bounded rationality, MIT Press 1982.
  20. Tversky A., Kahneman D., Prospect theory: an analysis of decision under risk, „Econometrica” 1979/47.
  21. Ulen T., The growing pains of behavioral law and economics, “Vanderbilt Law Review” 1998/51.

Użyteczność a maksymalizacja bogactwa: Filozoficzne zakorzenienie poglądów Chicagowskiej szkoły law & economics

Dr hab. Beata Polanowska-Sygulska

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt w języku polskim: Pytaniem badawczym, z którym mierzy się niniejszy artykuł jest filozoficzne zakorzenienie ekonomicznej analizy prawa. Za główne źródło inspiracji dla tego ruchu zostaje uznany utylitaryzm. Tekst skrótowo omawia najważniejsze problemy, z jakimi boryka się powyższa tradycja. W dalszej kolejności zostaje przeprowadzona szczegółowa analiza złożonej relacji między utylitaryzmem i ekonomiczną analizą prawa, z uwzględnieniem zarówno podobieństw jak i odmienności między tymi stanowiskami. Za główną rozbieżność zostaje uznany różny status obu zaleceń maksymalizacyjnych (zasada maksymalizacji użyteczności to standard słuszności, zaś nakaz maksymalizacji bogactwa to pragmatyczna procedura decyzyjna). Całość dociekań wieńczy zarzut, skierowany przeciwko stanowisku R. Posnera, kwestionujący spójność jego koncepcji, jako łączącej w sobie argument pragmatyczny z bogatą w implikacje tezą o etycznej konwergencji.

Słowa kluczowe: ekonomiczna analiza prawa, etyka produktywności, maksymalizacja bogactwa, pragmatyczna procedura decyzyjna, teoria teleologiczna, utylitaryzm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 5-14.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 373

Bibliografia:

  1. Brink D., Utilitarian Morality and the Personal Point of View, „Journal of Philosophy” 1986/8.
  2. Cooter R., Ulen T., Law and Economics, Boston 2004.
  3. Dworkin R., Biorąc prawa poważnie, Warszawa 1998.
  4. Kymlicka W., Współczesna filozofia polityczna, Kraków 1998.
  5. Lukes S., Niezwykłe oświecenie profesora Caritata, Warszawa 2003.
  6. Nozick R., Anarchia, państwo, utopia, Warszawa 1999.
  7. Parfit D., Reasons and Persons, Oxford-New York 1986.
  8. Polanowska-Sygulska B., Between Utility and Wealth-Maximization, w: Stelmach J., Brożek B., Załuski W. (red.), Studies in the Philosophy of Law: Frontiers of the Economic Analysis of Law, Kraków 2007.
  9. Posner R., Overcoming Law, Cambridge (Mass.)-London 2002.
  10. Posner R., The Problems of Jurisprudence, Cambridge (Mass.)-London 1990.
  11. Rawls J., Teoria sprawiedliwości, Warszawa 1994.
  12. Smart J.J.C., Williams B., Utilitarianism: For & Against, Cambridge 1973.
  13. Stelmach J., Brożek B., Metody prawnicze, Kraków 2004.
  14. Stelmach J., Brożek B., Załuski W. (red.), Studies in the Philosophy of Law: Frontiers of the Economic Analysis of Law, Kraków 2007.
  15. Stelmach J., Sarkowicz R., Filozofia prawa XIX i XX wieku, Kraków 1998.
  16. Williams B., Moral Luck. Philosophical Papers 1973–1980, Cambridge 1986.
  17. Williams B., Moralność. Wprowadzenie do etyki, Warszawa 2000.
Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ