Archiwum Filozofii Prawai Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Czy modny i sprawiedliwy mogą mieć ze sobą coś wspólnego? – czyli kilka słów o thick terms, thick concepts oraz thick properties

Mgr Izabela Skoczeń

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt: W niniejszym artykule rozważam dwa pytania. Po pierwsze, jakie są relacje teoretyczne pomiędzy „thick terms”, „thick concepts” oraz „thick properties”. Staram się wykazać, że odpowiedź zależna jest od wyboru założeń filozoficznych. Po drugie, rozważam jakie są możliwe powiązania pomiędzy opisowymi i ewaluatywnymi komponentami „tłustych” wyrażeń. Koncentruję się na naturze elementu ewaluatywnego oraz przeciwstawiam sobie semantyczne i pragmatyczne ich ujęcie. W konkluzji stwierdzam, że wyrażenia takie jak „prawny” są tłuste par excellence. Co za tym idzie, budując spójną teorię prawa, powinniśmy być świadomi wszystkich teoretycznych zawiłości związanych z treścią ewaluatywną.

Słowa kluczowe: tłuste wyrażenia, tłuste pojęcia, tłuste właśności, filozofia języka, prawo i język

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(12)/2016, s. 55-63.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 470

Wpływ redukcji dysonansu poznawczego na treść prawa pozytywnego. Eufemizmy

Mgr Sławomir Piekarczyk

Uniwersytet Śląski w Katowicach


Abstrakt: Prawo pozytywne jest rezultatem grupowej decyzji normatywnej. Jest stanowione przez upoważnionych członków legislatywy, którzy w procesie tworzenia prawa nie są wolni od swoich doświadczeń i motywacji. Pojawia się więc pytanie, jakie procesy dotyczące takich osób mogą wpłynąć na treść prawa. Aby znaleźć na to pytanie odpowiedź (wyjaśnienie) konieczne jest wyjście poza klasyczne badanie prawa i integracja teorii prawa z takimi dyscyplinami jak m.in. psychologia, socjologia, politologia i kognitywistyka. W niniejszym artykule wykorzystana została teoria dysonansu poznawczego wywodząca się z psychologii społecznej i opracowana przez Leona Festingera w 1957 r., by na jej bazie sformułować hipotezę dotyczącą wpływu redukcji dysonansu poznawczego na treść prawa pozytywnego, czego wyrazem może być używanie przez prawodawcę eufemizmów.

Słowa kluczowe: prawotwórstwo, legislacja, dysonans poznawczy, redukcja dysonansu poznawczego, Leon Festinger, eufemizmy

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(12)/2016, s. 44-54.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 430

Konflikt pomiędzy lekarzem i pacjentem: próba diagnozy, propozycje „leczenia”

Dr Błażej Kmieciak

Uniwersytet Medyczny w Łodzi


Abstrakt: Prawa pacjenta stały się w ostatnich latach szczególnym elementem dyskusji na temat ochrony zdrowia. Dotyczą one wyjątkowej relacji. Często wiąże się ona z sytuacjami, w których specjalista medyczny musi wkroczyć w intymne sfery życia chorego. Chory często doświadcza fizycznego lub psychicznego cierpienia. W debatach medycznych pojawił się jednak nowy element. Dotyczy on informacji o konfliktach między pacjentami a chorymi. Konflikty te mają szczególny charakter, występują bowiem pomiędzy osobą potrzebującą pomocy a ekspertem, który może ją zapewnić. Warto zastanowić się, jaka jest przyczyna konfliktu. Czy konflikt pogłębia się? Czy istnieją systemowe formy pomocy w jego rozwiązaniu? Czy procedury mediacyjne mogą przydać się w podobnie trudnych sytuacjach? Przedstawiany artykuł jest próbą odpowiedzi na te pytania.

Słowa kluczowe: ochrona zdrowia, prawa pacjenta, lekarze, konflikt, rozwiązywanie sporów, mediacja

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(12)/2016, s. 30-43.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 451

Prawo jako przedmiot kulturowy w filozofii prawa Carlosa Cossio

Mgr Krzysztof Goździalski

Uniwersytet Łódzki


Abstrakt: Głównym celem artykułu jest przedstawienie poglądów argentyńskiego filozofa prawa Carlosa Cossio na istotę prawa. Cossio swoją filozofię prawa nazwał egologią. Oryginalność jego dzieła wyraża się w tym, że widzi on silny związek między filozofią prawa a przyjętymi przesłankami filozoficznymi. Punktem wyjścia dla rozważań nad prawem są bowiem zaakceptowane twierdzenia ontologiczne i epistemologiczne. Ponadto, ze względu na przyjęte poglądy filozoficzne Carlos Cossio uzasadnia swoje twierdzenia dotyczące prawa. Egologia opiera się na fenomenologii Edmunda Husserla łączonej z elementami filozofii kultury Wilhelma Diltheya. Czerpie też z filozofii Martina Heideggera i Immanuela Kanta. W artykule opisuję ontologie przedmiotów opracowane przez Carlosa Cossio, zwane też ontologiami regionalnymi. Omawiam również odpowiadające tym przedmiotom metody badawcze i akty gnoseologiczne, z których składają się te metody. Przedstawiam też charakterystykę prawa jako przedmiotu kulturowego. Prezentowany tekst ma nie tylko cel sprawozdawczy. Celem artykułu jest również wykazanie, iż filozofia prawa Carlosa Cossio ma charakter semantyczny.

Słowa kluczowe: Carlos Cossio, egologia, prawo jako przedmiot kulturowy, fenomenologia, ontologie regionalne, Jerzy Wróblewski.

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(12)/2016, s. 12-29.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 573

Różne teksty – podobna wykładnia. Interpretacja prawa a interpretacja Biblii

Mgr Bartłomiej Dębski


Abstrakt: Artykuł poświęcony jest podobieństwom pomiędzy wykładnią prawa a interpretacją Biblii. Tekst koncentruje się na mechanizmach leżących u podstaw zarówno zasad interpretacji prawa, jak i Biblii. Po pierwsze, omawia się krótko analogiczne językowe dyrektywy wykładni. Po drugie, wskazuje się pozajęzykowe dyrektywy interpretacyjne. W drugiej części tekstu zwraca się też uwagę na pewne wady pozajęzykowych zasad interpretacji prawniczej. W konkluzjach proponuje się koncepcję, która umożliwia przezwyciężenie tych niedoskonałości.

Słowa kluczowe: wykładnia prawa, Biblia, egzegeza biblijna, wykładnia dynamiczna

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(12)/2016, s. 5-11.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 438

Kant, Korsgaard i podmiotowość moralna zwierząt

Prof. dr hab. Tomasz Pietrzykowski

Uniwersytet Śląski w Katowicach


Abstrakt: Przedmiotem moich rozważań są poglądy Christine Korsgaard – jednej z najwybitniejszych współczesnych znawczyń i kontynuatorek kantyzmu – na temat moralnego statusu zwierząt. Jak wiadomo, Kantowską tradycję etyczną uznaje się za mniej przychylną idei praw zwierząt niż konkurencyjną tradycję utylitaryzmu. Ch. Korsgaard dokonuje jednak rewizji podstaw etyki kantyzmu i dochodzi do wniosku, że ich najlepsze odczytanie implikuje (wbrew poglądom samego Kanta), że nie tylko ludzie, ale i odczuwające zwierzęta zasługują, by być traktowane jako cele same w sobie. Jej interpretacja i rozwinięcie etyki kantyzmu ma za cel połączenie współczesnego naturalizmu filozoficznego i aktualnej wiedzy naukowej na naturę istot żywych. Korsgaard proponuje przekonujący, wyczerpujący obraz naturalistycznej aksjologii i jej etycznych implikacji. Tym niemniej, przedstawiam dwa ważne zastrzeżenia, które jej poglądy zdają się powodować: dotyczące natury ludzkich i zwierzęcych jaźni oraz relacji między uprawnieniami moralnymi i jurydycznymi. Artykuł opiera się na poglądach przedstawionych przez Ch. Korsgaard w trakcie trzydniowego wykładu i seminarium poświęconego dyskusji jej poglądów na status praw zwierząt z perspektywy etyki Kantowskiej, jakie zorganizowano w Oxfordzie w 2014 r., a także na wielu jej pracach dotyczących tej tematyki.

Słowa kluczowe: Christine Korsgaard, Immanual Kant, kantyzm, prawa zwierząt

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 106-119.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 591

Debata Fish – Dworkin jako przykład sporu o praktykę interpretacji prawa

Dr Michał Pełka

Uniwersytet Warszawski


Abstrakt: Celem artykułu jest krytyczna ocena teorii interpretacji stworzonych przez dwóch prominentnych filozofów – Stanleya Fisha i Ronalda Dworkina. Po opisie i rekonstrukcji ich poglądów, w tekście identyfikuje się problemy związane ze stanowiskiem, że w procesie stosowania prawa wszystko zależy od interpretacji. Krytyka ta oparta jest na uwadze Ludwiga Wittgensteina, że musi istnieć sposób uchwycenia znaczenia, który nie jest interpretacją, w przeciwnym bowiem razie zasadny staje się zarzut regresu w nieskończoność. Główną tezą artykułu jest twierdzenie, że choć teoria Dworkina nie jest wolna od wad, to jednak ma większą siłę eksplanacyjną niż propozycje jego oponenta.

Słowa kluczowe: wykładnia prawa, znaczenie, Stanley Fish, Ronald Dworkin, Ludwig Wittgenstein

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 86-105.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 632

Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ