Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Wyniki wyszukiwania dla: legal form

Praca emocjonalna sędziów

Dr Maciej Wojciechowski, Dr Bogna Dowgiałło, Prof. dr hab. Dorota Rancew-Sikora

Uniwersytet Gdański

Abstrakt w języku angielskim: Our article concentrates on emotions as related to the functioning of man in the judicial system seen as a modern bureaucratic institution. Special attention is given to the work of judges due to their key position in this system. In legal discourse there is a dominating normative idea of a judge as a decision-making subject free of any emotional factors influencing their judgment. According to this traditional approach, a decision biased even in the slightest way by emotions could not be regarded as impartial, whereas judicial impartiality is regarded as one of the core values of the justice system. Our standpoint assumes not only that judges experience emotions but also asserts that they are being manifested in varied ways. Our analysis is based on Arlie Hochschild’s conception of emotional labour. Such labour is being performed when an individual reflects on his or her feelings and makes an effort either to change or to inhibit emotions which are regarded as misfitting. The necessity of emotional work is a result of cultural feeling and expression rules. It seems prima facie that there is one clear expression rule regarding displaying emotions by the judge in the Polish legal culture: no emotions allowed. However, contrary to possible reconstructed declarations and recommendations warning judges against showing emotions, the rules of expressing them in Polish courts are not unequivocal. We claim that one can distinguish between unconditional and conditional rules of expressing emotions. The former relate to expressing emotions concerning non-professional participants, and conditional rules of expressing emotions relate to professional participants in the hearing. There are situations in which an emotional reaction is reasonable, because it represents certain values to which the justice department adheres, and those in which judges regret showing annoyance or anger. The goal of the emotional labour performed is not only a realization of the value of impartiality, but also the balance of the judges that allows them to efficiently fulfil their role.

Słowa kluczowe: Arlie Hochschild, kultura prawna, niezależność sędziowska

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(10)/2015, s. 97-109

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2015.1.97

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 793

Obiektywność w prawie – podejście instytucjonalne jako alternatywa dla dominujących stanowisk teoretycznych

Dr Maciej Pichlak

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku angielskim: The aim of the paper is to establish a theoretical elaboration of objectivity in law which would conform exiting linguistic practices in the legal field. It starts from a brief characterization of legal practice in this respect which allows for an exposure of semantic complexity of the term ‘objectivity’ in law. The term is said to take two basic meanings: objectivity as a fact and objectivity as a moral ideal. On this ground requirements towards a reliable theory of legal objectivity are defined: such a theory should not only make o room for both distinct meanings of legal objectivity, but also should consider their mutual relations. These requirements stemming from existing linguistic practice serve as criteria for examination of up to date theoretical concepts of objectivity. The paper discusses realistic, conventionalist, and idealistic theories of objectivity in law subsequently and exposes shortcomings of each of these. Eventually, key assumptions of an institutional theory of objectivity are presented which is claimed to offer a plausible understanding of objectivity in law in both its factual and ideal aspects.

Słowa kluczowe: obiektywność, teoria instytucjonalna, realizm, konwencjonalizm, idealizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(9)/2014, s. 108-124

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 391

Państwo prawa, filozofia publiczna i odpowiedzialność moralna naukowców

Prof. dr hab. Lech Morawski

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Abstrakt w języku angielskim: The paper discusses some relationships between the rule of law and the public philosophy. It is unquestionable that nowadays the scientism has become one of the dominant ideologies of industrial and post-industrial societies. Scientists and researchers take an active part in public life, are advisors to governments and corporations, comment in the media important public events. Thus, the problem arises of their moral and legal responsibility for what they say and do in public life. In my opinion, we may distinguish two different models of responsibility, which I call a model of scientist as an ordinary citizen and model of scientist always on duty. To put it another way, we may ask, whether the scientist in public life like an ordinary citizen can act in accordance with his political, economic or religious sympathies and preferences or just like a judge, priest or a physician is always „on duty” and always must follow all the rules of his profession. I defend the view that the adoption of the second model is one of the necessary preconditions of the existence of informed and rational public opinion and thus, the informed and rational rule of law.

Słowa kluczowe: państwo prawa, odpowiedzialność moralna, odpowiedzialność prawna, filozofia publiczna

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(9)/2014, s. 85-94

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 387

Prequel do Hartowskiego Postscriptum – brakujące ogniwo w debacie Harta z Dworkinem

Dr hab. Andrzej Grabowski

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt w języku angielskim: In his translator’s note to the H.L.A Hart’s paper New Challenge to Legal Positivism, Andrzej Grabowski describes the historical details of Hart’s Madrid lecture and the changes of the original Spanish text, introduced in the translation. He argues that Hart’s paper can be regarded as the prequel to the ‘Postscript’ from 1994, since the lecture deals with the criticism of Dworkin against the Hartian version of legal positivism and some important parts of them (from Section II) were in extenso included in the ‘Postscript’. The translator also emphasises the importance of Hart’s lecture as a text-source of information, which can be used in the contemporary debate on the inclusive legal positivism and for the critical reconstruction of Hart’s theoretical position.

Słowa kluczowe: Herbert L. A. Hart, Ronald Dworkin, pozytywizm prawniczy, debata Harta z Dworkinem

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(9)/2014, s. 21-25

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 437

Jednolitość orzecznictwa a paradygmat interpretacyjny (ze szczególnym uwzględnieniem reguły clara non sunt interpretanda)

Dr Tomasz Grzybowski

Naczelny Sąd Administracyjny

Abstrakt w języku angielskim: A subject of the article is uniformity of judicial interpretation in the context of two rules of interpretation, namely a clara non sunt interpretanda rule and an omnia sunt interpretanda rule challenging first mentioned method. The author points out that taking into consideration omnia sunt interpretanda rule, i.e. order to perform interpretation in every case, may lead to disintegration of judicial interpretation and as a consequence destabilization of judicature in general. Main thesis of the article is that institutional conceptualization of the clara non sunt interpretanda rule is an answer to this threat, because application of this rule enhances the argument from precedent in judicature. According to abovementioned version of clara non sunt interpretanda rule, legal text is considered as obvious and needs no interpretation if its meaning is certain in previous judicial interpretation, e.g. there is line of precedents or preliminary ruling. However it must be underlined that clara non sunt interpretanda rule is not unquestionable. It is a defeasible argument in judicial discourse; it only changes an argumentation burden which does not rest on the one who refers to this rule, but on the one who challenges the rule (wants to perform interpretation).

Słowa kluczowe: wykładnia operatywna, clara non sunt interpretanda, omnia sunt interpretanda

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(7)/2013, s. 25-37

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 390

Koncepcja interpelacji ideologicznej a krytyczny dyskurs o prawie

Mgr Rafał Mańko

Uniwersytet Amsterdamski

Abstrakt w języku angielskim: The present methodological paper aims at answering the question whether the notionof ideological interpellation, put forward by L. Althusser, in the form given to it by S. Žižek, can be operationalised in order to be deployed as a tool for the critical reading of legal texts. The paper gives a positive answer to the question, indicating that the application of the said method may contribute to the opening of legal discourse towards the impact of critical theory. The paper consists of three parts. The first part presents Žižek’s theory of ideology, the second part discusses the notion of ideological interpellation, and the third part is devoted to a preliminary attempt at operationalising the said notion.

Słowa kluczowe: Louis Althusser, Slavoj Žižek, interpelacja ideologiczna, teoria ideologii

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 41-54

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 373

Krótka historia brytyjskiej Krytycznej Konferencji Prawniczej albo o odpowiedzialności krytyka

Prof. dr Costas Douzinas

Birkbeck, Uniwersytet Londyński

Abstrakt w języku angielskim: General jurisprudence is a type of thinking about law and the social bond developed by British critical legal scholars. Returning to the classical concerns of (legal) philosophy, it examines the legal aspects of social reproduction both inside and outside state law, treating posited law as a part of wider legality. It brings back to the centre the aesthetic, ethical and material aspects of legality, as well as includes the political economy of law, the legal constructions of subjectivity and the ways in which gender, race or sexuality create forms of identity both disciplining bodies and offering sites of resistance. The British Critical Legal Conference (CLC) is a school of thought committed to a plurality of theoretical approaches to law and to radical politics. The first CLC took place in 1985 and has taken place annually without interruption since. The CLC has introduced a number of themes, approaches and strategies unknown or dismissed by mainstream scholarship, including semiotics, rhetoric, literature, aesthetics and psychoanalysis. A variety of critical schools, such as postmodernism, phenomenology, postcolonialism, critical race, feminism, queer theory, art theory and history, the ethics of otherness, the ontology of plural singularity, the critique of biopolitics and post–politics have been pioneered in the CLC.

Słowa kluczowe: krytyczne studia nad prawem, estetyka, etyka, Brytyjska Krytyczna Konferencja Prawnicza

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Rafał Mańko

Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 5-17

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 425

Czy każda kultura zasługuje na obronę? Kilka wątpliwości dotyczących cultural defence i prawa karnego w dobie multikulturalizmu

Mgr Michał Dudek

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie kilku wątpliwości dotyczących szeroko dyskutowanego zagadnienia tzw. obrony przez kulturę. Punktem odniesienia dla rozważań stanowi ideologia multikulturalizmu. Szczególną uwagę poświęca się próbie zrekonstruowania i przedstawienia prawdopodobnie nie do końca uświadamianych założeń leżących u podstaw strategii cultural defence, m.in. dotyczących rozumienia pojęcia kultury, czy etnocentryzmu „wojującego”, jakim zdaje się charakteryzować prawo karne. Ponadto, argumentuje się, że konsekwentne stosowanie aktualnie najpowszechniejszego ujęcia cultural defence prowadzi do zapewnienia mniejszej ochrony prawnej przedstawicielom mniejszości kulturowych. Uzasadnia to tezę, że często obrona przez kulturę dotknięta jest tzw. paradoksem multikulturowej wrażliwości. Rozważania wieńczy konkluzja, iż choć istnieją poważne argumenty za omawianą strategią, to jednak w jej obecnym, najpowszechniejszym kształcie jest ona naznaczona kilkoma istotnymi, wewnętrznymi sprzecznościami i być może właściwsze byłoby ograniczenie cultural defence do tzw. przestępstw bez ofiar.

Słowa kluczowe: obrona przez kulturę, multikulturalizm, etnocentryzm, wojujący etnocentryzm, prawo karne, prawa mniejszości

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 47-60.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 617

Bibliografia:

  1. Appadurai A., Strach przed mniejszościami. Esej o geografii gniewu, tłum. M. Bucholc, Warszawa 2009 
  2. Arjona C., Truffin B.,  The Cultural Defence in Spain, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  3. Bronitt S., Visions of a Multicultural Criminal Law: an Australian Perspective, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  4. Carstens P.A., The Cultural Defence in Criminal Law: South African Perspectives, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  5. Chiu E.M., Culture as Justification, not Excuse, St. John’s Legal Studies Research Paper No. 06-0043 
  6. Coleman D.L., Individualizing Justice through Multiculturalism: the Liberal’s Dilemma, “Columbia Law Review” 1996, t. 96, nr 5 
  7. Deckha M., The Paradox of the Cultural Defence: Gender and Cultural Othering in Canada, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  8. Donovan M., Garth J.S., Delimiting the Culture Defense, “Quinnipiac Law Review” 2007 
  9. Eisenberg A., Spinner-Halev J., Introduction, w: Eisenberg A., Spinner-Halev J.  (red.), Minorities within Minorities. Equality, Rights and Diversity, Cambridge 2005 
  10. Fish S., Boutique Multiculturalism, or Why Liberals Are Incapable of Thinking about Hate Speech, “Critical Inquiry” 1997, t. 23 
  11. Fontaine R.G., Held E.M., On the Boundaries of Culture as an Affirmative Defense, “Arizona Law Review” 2009 
  12. Gierszewski Z., Kultura – moralność – względność. Doktryna relatywizmu kulturowego M.J. Herskovitsa, Poznań 2000 
  13. Gryniuk A., Prawo jako forma techniki społecznej i jego funkcje, w: Polkowska G. (red.), Prawo i ład społeczny. Księga pamiątkowa dedykowana Profesor Annie Turskiej, Warszawa 2000 
  14. Kaczmarek P., Pytanie o użyteczność perspektywy (etno)centrycznej dla rozważań nad prawem, Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007 
  15. Kojder A., Godność i siła prawa, Warszawa 2001 
  16. Maier S., Honor Killings and the Cultural Defense in Germany, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  17. Merle J.-Ch., Cultural Defence, Hate Crimes and Equality Before the Law, “Ethic@” 2006, t. 5, nr 1 
  18. Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005
  19. Oude Breuil B.C., Dealing with Ethnic Order in Criminal Law in Practice: a Case Study from the Netherlands, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  20. Paleczny T., Stosunki międzykulturowe: modele pluralizmu w społeczeństwach „ponowoczesnych”, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E. (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  21. Phillips A., Multiculturalism without Culture, Princeton 2009 
  22. Renteln A.D., The Cultural Defense, Nowy Jork 2004 
  23. Renteln A.D., The cultural defense: Challenging the monocultural paradigm, w: Foblets M.-C., Gaudreault-Desbiens J.-F., Renteln A.D. (red.), Cultural Diversity and the Law: State Responses from Around the World, Bruksela 2010 
  24. Rokicki J., O realności i złudzeniu „globalizacji”, „wielokulturowości” i „ponowoczesności”, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E.  (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  25. Shachar A., Multicultural Jurisdictions. Cultural Differences and Women’s Rights, Cambridge 2001 
  26. Siesling M., Ten Voorde J., The Paradox of Cultural Differences in Dutch Criminal Law, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  27. Sitarz O., Culture defence a polskie prawo karne, „Archiwum Kryminologii” 2007–2008/ t. XXIX–XXX 
  28. Sulikowski A., Współczesny paradygmat sądownictwa konstytucyjnego wobec kryzysu nowoczesności, Wrocław 2008 
  29. Szahaj A., E pluribus unum? Dylematy wielokulturowości i politycznej poprawności, Kraków 2010 
  30. Warmińska K., Pamięć społeczna w walce o uznanie w społeczeństwie wielokulturowym, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E. (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  31. Wojciechowski B., Interkulturowe prawo karne. Filozoficzne podstawy karania w wielokulturowych społeczeństwach demokratycznych, Toruń 2009 
  32. Woodman G.R., The Culture Defence in English Common Law: the Potential for Development, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  33. Zajadło J., Kontrowersje wokół tzw. obrony przez kulturę – okoliczność wyłączająca winę, okoliczność łagodząca czy nadużycie prawa do obrony, „Przegląd Sądowy” 2007/6 
  34. Zajadło J., Moua zniewala Xeng Xiong, w: J. Zajadło (red.), Fascynujące ścieżki filozofii prawa, Warszawa 2008 
  35. Zajadło J., Po co prawnikom filozofia prawa?, Warszawa 2008 
  36. Zajadło J., Uniwersalizm praw człowieka w konstytucji – bezpieczne i niebezpieczne relatywizacje, „Przegląd Sejmowy” 2007/4

Czy grozi nam kryzys prawa? Rozważania na tle problemu tzw. roszczenia do słuszności

Dr Paweł Skuczyński

Uniwersytet Warszawski


Abstrakt w języku polskim: Za przejaw aktualności filozofii prawa Gustava Radbrucha uznaje się̨ zazwyczaj teoretyczne zainteresowanie i praktyczne zastosowanie jego poglądów na zagadnienia prawa haniebnego, ustawowego bezprawia odmowy jego stosowania przez organy władzy publicznej, w szczególności przez sądy, znane pod określeniem „formuły Radbrucha”. Główną tezą artykułu jest to, że można wskazać inne oprócz formuły Radbrucha elementy jego filozofii prawa, które zachowują aktualność́ i obecne są̨ w dzisiejszych dyskusjach dotyczących samego pojęcia prawa, jego obowiązywania oraz stosowania. Chodzi przede wszystkim o stanowiące podstawę myśli Radbrucha rozróżnienie pojęcia prawa (Rechtsbegriff) i idei prawa (Rechtsidee) oraz ich wzajemny stosunek. Rozwiązanie przyjęte w tym zakresie przez samego Radbrucha jest szeroko wykorzystywane w kręgu reprezentantów tzw. niepozytywistycznej koncepcji prawa, ale można mu przypisać́ także znaczenie bardziej ogólne, które przejawia się w problemie tzw. roszczenia do słuszności (Anspruch auf Richtigkeit). Roszczenie takie ma być́ elementem nie tylko samego prawa, ale wszelkich wypowiedzi prawniczych, w tym aktów stosowania prawa. Teza, której będę starał się bronić głosi, że spośród trzech interpretacji problemu owego roszczenia najlepsze uzasadnienie posiada ta, która odwołuje się nie tylko do słuszności porządku prawnego i aktów stosowania prawa, ale także do odpowiedzialności prawników i ich obowiązków zawodowych. Takie ujęcie bowiem najpełniej odpowiada na wyzwania stojące przed współczesnym prawem, które ma coraz bardziej sprofesjonalizowany charakter, a jednocześnie coraz bardziej narażone jest na zjawiska właściwe wszelkim sprofesjonalizowanym dziedzinom życia, w tym przede wszystkim zjawiska o charakterze kryzysowym. Poza zakresem rozważań́ pozostawiona jest kwestia, do jakiego stopnia interpretacja ta zgodna jest z poglądami samego Radbrucha, choć́ zasygnalizowanych zostanie kilka argumentów za tym, że jest to być́ może stopień wyższy niż̇ w przypadku pozostałych interpretacji.

Słowa kluczowe: Gustav Radbruch, formuła Radbrucha, niepozytywistyczna koncepcja prawa, roszczenie do słuszności, prawo haniebne, ustawowe bezprawie, etyka prawnicza

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 61-75.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 457

Bibliografia:

  1. Alexy R., Begriff und Geltung des Rechts, München 2002 
  2. Alexy R., Theorie der juristichen Argumentation. Die Theorie des rationalen Diskurses als Theorie der juristischen Begründung, Frankfurt am Main 1991 
  3. Alexy R., W obronie niepozytywistycznej koncepcji prawa, „Państwo i Prawo” 1993/11–12 
  4. Apel K.-O., Das Apriori der Kommunikationsgemeinschaft und die Grundlagen der Ethik, w: Apel K.-O., Transformation der Philosophie, Band II, Das Apriori der Kommunikationsgemeinschaft, Frankfurt am Main 1973 
  5. Apel K.-O.,  Diskurs und Verantwortung. Das Problem des Übergangs zur postkonventionellen Moral, Frankfurt am Main 1988 
  6. Apel K.-O., Etyka dyskursu jako etyka odpowiedzialności – postmetafizyczna transformacja etyki Kanta, Principia 1992/5, 
  7. Apel K.-O., Wspólnota komunikacyjna jako transcendentalne założenie nauk społecznych, Zeidler-Janiszewska A., Kultura współczesna. Teoria–Interpretacje–Krytyka, Warszawa 1993 
  8. Cern K., Wojciechowski B., O koniecznych związkach między dyskursem prawnym a moralnym, w: Zajadło J. (red.), Dziedzictwo i przyszłość. Problemy współczesnej niemieckiej filozofii prawa, Gdańsk 2010
  9. Chauvin T., Sprawiedliwość: między celowością a bezpieczeństwem prawnym. Ewolucja poglądów Gustawa Radbrucha, „Studia Iuridica” 1999/37 
  10. Dreier R., Paulson S.L., Einführung in die Rechtsphilosophie Radbruchs, w: Dreier R., Paulson S.L. (red.), Radbruch G., Rechtsphilosophie. Studienausgabe, Heidelberg 2003 
  11. Dreier R., Recht und Moral, w: Recht-Moral-Ideologie. Studien zur Rechtstheorie, Frankfurt am Main 1981 
  12. Gizbert-Studnicki T., Grabowski A., Kilka uwag o niepozytywistycznej koncepcji prawa, w: Bogucka I., Tobor Z. (red.), Prawo a wartości. Księga jubileuszowa Profesora Józefa Nowackiego, Kraków 2003 
  13. Grabowski A., Prawnicze pojęcie obowiązywania prawa stanowionego. Krytyka niepozytywistycznej koncepcji prawa, Kraków 2009 
  14. Kosielińska-Grabowska U.A., Idea sprawiedliwości u Gustawa Radbrucha, w: Wojciechowski B., Golecki M.J.  (red.), Rozdroża sprawiedliwości we współczesnej myśli filozoficznoprawnej, Toruń 2008 
  15. Paulson S.L., On the Background and Significance of Gustav Radbruch’s Post-War Papers, „Oxford Journal of Legal Studies”, 2006/17 
  16. Peczenik A., Non-Positivist Conception of Law, w: Teoria prawa. Filozofia prawa. Współczesne prawo i prawoznawstwo, Toruń 1998 
  17. Radbruch G., Filozofia prawa, Warszawa 2009 
  18. Rüthers B., Recht und Juristen unter dem Sog und Druck wechselnder politicher Systeme, w: 125 Jahre Rechtsanwaltskammer Frankfurt am Main, Oberlandesgericht Frankfurt am Main, Rechtspflege, Frankfurt am Main 2004 
  19. Scheider K., Der deutsche Jurist als Bürokrat – Zur Beziehung zwischen der sozialen Role des deutschen Juristen und der Entwicklung der staatlichen Bürokratie, w: Kaupen W., Werle R.  (red.), Soziologische Probleme juristischer Berufe, Göttingen 1974 
  20. Sekuła J. (red.), Idea etyczności globalnej, Siedlce 1999 
  21. Sierocka B., Krytyka i dyskurs. O transcendentalno-pragmatycznym uprawomocnieniu krytyki filozoficznej, Kraków 2003 
  22. Skuczyński P., Status etyki prawniczej, Warszawa 2010 
  23. Skuczyński P., Tradycje etyki prawniczej a nowoczesne zawody prawnicze, w: Steczkowski P. (red.), Etyka deontologia prawo, Rzeszów 2008 
  24. Sykuna S., Ralf Dreier – prawo rozumowe, w: Zajadło J. (red.), Przyszłość dziedzictwa. Robert Alexy, Ralf Dreier, Jürgen Habermas, Otfried Höffe, Arthur Kaufmann, Niklas Luhmann, Ota Weinberger: portrety filozofów prawa, Gdańsk 2008 
  25. Szyszkowska M., Neokantyzm. Filozofia społeczna wraz z filozofią prawa natury o zmiennej treści, Warszawa 1970 
  26. Wojciechowski B., Rozstrzyganie tzw. trudnych przypadków poprzez odwołanie się do odpowiedzialności moralnej, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2004/LXX 
    Czasopismo 
  27. Zajadło J., Dziedzictwo przeszłości. Gustaw Radbruch: portret filozofa, prawnika, polityka i humanisty, Gdańsk 2007 
  28. Zajadło J., Formuła Radbrucha. Filozofia prawa na granicy pozytywizmu prawniczego i prawa natury, Gdańsk 2001 
  29. Zajadło J., Odpowiedzialność za mur. Procesy strzelców przy murze berlińskim, Gdańsk 2003 
  30. Zajadło J., Wprowadzenie: rewolucja czy ewolucja w poglądach Gustawa Radbrucha?, w: Mochnaczewski P., Kociołek-Pęksa A. (red.), Dobre prawo, złe prawo – w kręgu myśli Gustawa Radbrucha, Warszawa 2009

Cztery pytania o rządy prawa: Dlaczego? Co? Gdzie? I kogo to obchodzi? Część I

Prof. dr Martin Krygier

Uniwersytet Nowej Południowej Walii w Sydney


Abstrakt w języku polskim: Spośród wielu niejasności dotyczących rządów prawa centralnymi są te, które zostały wskazane w tytule artykułu. Pierwsza część tekstu zawiera wstępne uwagi oraz próbę odpowiedzi na pierwsze z tytułowych pytań. Próba to jest oparta na rozróżnieniu dwóch sposobów rozumienia, czym są rządy prawa. Zgodnie z pierwszym z nich, rządy prawa są pojęciem celowościowym, tj. by wiedzieć, czym one są, trzeba znać ich cel. Drugi ze sposobów, określony jako anatomiczny, wskazuje, że najważniejszym dla zrozumienia omawianego pojęcia jest poznanie reguł i instytucji, które zazwyczaj postrzega się jako składowe rządów prawa. Autor stoi na stanowisku, że tylko pierwsza droga jest właściwa oraz proponuje własną interpretację celów rządów prawa. Celem tym jest prawne ograniczenie możliwości arbitralnego sprawowania władzy. To natomiast związane jest z czterema ważnymi redukcjami: dominacji, strachu, upokorzenia i niepewności.

Słowa kluczowe: rządy prawa, arbitralność, sprawowanie władzy, cele rządów prawa

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Katarzyna Mikołajczyk-Graj

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 5-19.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 903

Bibliografia:

  1. Call Ch. (red.), Constructing Justice and Security after War, Washington 2007 
  2. Fleming J. (red.), Getting to the Rule of Law, NO MOS 54, New York 2011/11 
  3. Fuller L.L., The Morality of Law, New Haven 1969
  4. Shklar J., Political Theory and the Rule of Law w: Hoffman S.(red.), Political Theory and Political Thinkers, Chicago 1998 
  5. Golub S., A House Without Foundations w: Carothers T. (red.), Promoting the Rule of Law Abroad, Washington 2006 
  6. Holmes S., Judicial Independence as Ambiguous Reality and Insidious Illusion w: Dworkin R. (red.), From Liberal Values to Democratic Transition. Essays in Honor of János Kis, Budapest 2004 
  7. Jacoby W., Priest and Penitent: The European Union as a Force in the Domestic Politics of Eastern Europe, “East European Constitutional Review” 1999/8 
  8. Jensen E., Heller T. C. (red.), Beyond Common Knowledge. Empirical Approaches to the Rule of Law, Stanford 2003 
  9. Krygier M., Approaching the Rule of Law, w: Mason W. (red.), The Rule of Law in Afghanistan: Missing in Inaction, Cambridge 2010 
  10. Krygier M., Ethical Postivism and the Liberalism of Fear, w: Campbell T., Goldsworthy J. (red.), Judicial Powers, Democracy and Legal Positivism, Aldershot 2000
  11. Krygier M., The Grammar of Colonial Legality: Subjects, Objects, and the Australian Rule of Law, w: Brennan G., Castles F.G. (red.), Australia Reshaped: 200 Years of Institutional Transformation, Cambridge 2002 
  12. Krygier M., The Rule of Law: An Abuser’s Guide, w: Sajó A. (red.), The Dark Side of Fundamental Rights, Utrecht 2006 
  13. MacCormick N., Waldron J., Rhetoric and the Rule of Law, Oxford 2005 
  14. Magalhães P., The Politics of Judicial Reform in Eastern Europe, “Comparative Politics” 1999/1 
  15. Miller P.N. (red.), Political Writings, Cambridge 1993 
  16. Oakeshott M., Political Education w: Rationalism in Politics and Other Essays, Indianapolis 1991 
  17. Palombella G., Walker N. (red.), Relocating the Rule of Law, Oxford 2009 
  18. Palombella G., The Rule of Law as an Institutional Ideal w: Palombella G., Morlino L. (red.), Rule of Law and Democracy: Internal and External Issues, Leiden 2010 
  19. Peerenboom R., Human Rights and Rule of Law: What’s the Relationship?, “Georgetown Journal of International Law” 2005/36 
  20. Pettit Ph., Republicanism: A Theory of Freedom and Government, Oxford 1997 
  21. Poggi G., Durkheim, Oxford 2000 
  22. Reid J. Ph., Rule of Law, DeKalb 2004 
  23. Sannerholm R., Rule of Law after War: Ideologies, Norms and Methods for Legal and Judicial Reform, “Örebro Studies in Law” 2009/1 
  24. Selznick Ph., The Moral Commonwealth, Berkeley 1992 
  25. Trubek D., Santos A. (red.), The New Law and Economic Development: A Critical Approach, New York 2006 
  26. Upham F., The Illusory Promise of the Rule of Law, w: Sajó A. (red.), Human Rights with Modesty: The Problem of Universalism, Leiden-Boston 2004 
  27. Waldron J., Is the Rule of Law an Essentially Contested Concept (in Florida?), “Law and Philosophy” 2002/21 
  28. Waldron J., The Rule of Law and the Importance of Procedure w: Fleming J. (red.), Getting to the Rule of Law, NO MOS 54, New York 2011 
Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ