Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVR

Polityczność (teorii) wykładni prawa. Perspektywa neopragmatyzmu Stanleya Fisha

Mgr Jakub Łakomy

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: W niniejszym artykule analizuję polityczność interpretacji i polityczność teorii interpretacji prawniczej z perspektywy neopragmatyzmu Stanleya Fisha. W pierwszej części tekstu definiuję pojęcie polityki i polityczności, zapożyczając się u Chantal Mouffe. Wyraźnie odróżniam polityczność, politykę i the policy; w mojej analizie wykorzystując pierwsze ujęcie (polityczność). W drugiej części artykułu charakteryzuję hermeneutyczny uniwersalizm, jako jedno z podejść do problematyki interpretacji prawniczej. W trzeciej części tekstu, po charakterystyce koncepcji wspólnot interpretacyjnych u Stanleya Fisha, wyprowadzam wnioski dotyczące politycznego charakteru wykładni prawa i teorii wykładni prawa. W ostatniej części tekstu zastanawiam się nad możliwościami budowy teorii interpretacji prawniczej, która uwewnętrzni inherentną polityczność wiedzy analizując koncepcję filozofii postanalitycznej, zaproponowanej w literaturze przez Andrzeja Batora.

Słowa kluczowe: teoria prawa, polityczność, neopragmatyzm, wspólnota interpretacyjna, hermeneutyczny uniwersalizm, interpretacja

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 13.08.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 24-37.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 566

Idee liberalne i konserwatywne w myśli ordoliberalizmu

Michał Pawłowski

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt: W tekście zostaje przedstawiona charakterystyka środowiska ekonomistów niemieckich, ordoliberałów. Ordoliberałowie w swych rozwiązaniach zbliżają się do nurtów liberalnych, jednakże widać w ich pismach także wiele akcentów konserwatywnych. Ocena wpływu obu tych idei staje się głównym zagadnieniem tekstu. Po wstępnym omówieniu koncepcji ordoliberalnych, zbadane one zostają szczegółowo pod kątem elementów konserwatywnych i liberalnych. Zastosowana metodologia obejmuje analizę porównawczą rozwiązań wybranych problemów proponowanych przez ordoliberałów oraz ortodoksyjne nurty konserwatywne bądź liberalne. Skutkiem tej analizy jest uznanie, że ordoliberałom bliżej jest do konserwatyzmu. Wynika to przede wszystkim z ich aksjologii i podstaw systemu. Jednakże nie jest to „czysty” konserwatyzm – liberalizm gra tu pewną rolę, choć w tym świetle pozostaje kwestią wtórną.

Słowa kluczowe: ordoliberalizm, kryzys duchowy, ład, wolność, gospodarka rynkowa

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 12.05.2017
Data akceptacji: 27.07.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 102-111.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 340

Polityczna, moralna czy kryminalna? Rozważania o winie na podstawie teorii Karla Jaspersa

Mgr Justyna Jezierska

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: Artykuł dotyczy winy jako pojęcia z pogranicza prawa i filozofii. Swoje rozważania wyprowadzam z wykładów pt. Problem winy Karla Jaspersa, który wypracował rozróżnienie czterech rodzajów winy: kryminalnej, politycznej, moralnej i metafizycznej. Podział ten został przez niego przeprowadzony zaraz po II wojnie światowej, w trakcie procesów norymberskich, gdy problem winy niemieckiej był szeroko dyskutowany – zarówno przez aliantów, zwycięzców, jak i w społeczeństwie niemieckim. Na powyższe rozróżnienie nakładają się ponadto kwestie winy zbiorowej i indywidualnej. Klarowna dystynkcja ma na celu, wedle słów filozofa, pomóc w wyjaśnieniu rozpatrywanych kwestii i dojściu do prawdy. Moim zadaniem w niniejszym tekście było zreferowanie teorii winy Karla Jaspersa, próba wyjaśnienia niejednoznacznych jej fragmentów, polemika z zarzutami jej stawianymi oraz próba aplikacji tejże teorii na potrzeby prawniczej dyskusji o lustracji w Polsce.

Słowa kluczowe: wina, odpowiedzialność polityczna, wina zbiorowa, wina indywidualna, lustracja, pamięć

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 17.09.2017
Data akceptacji: 10.10.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 90-101.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 480

Prawo – osoba – śmierć. Część I: Wokół koncepcji Daniela Sperlinga

Maksymilian Hau, Stanisław Jędrczak

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt: Artykuł dzieli się na dwie części. W przedstawione tu pierwszej przedstawiamy argumentację na rzecz koncepcji interesów pośmiertnych. Interesy pośmiertne rozumiemy jako zdarzenia stanowiące krzywdę lub korzyść dla zmarłego, osoby, która już nie istnieje. Prawo podmiotowe to interes osoby uznany przez prawodawcę i chroniony prawem. W drugiej części, która zostanie wkrótce opublikowana, zastanawiamy się zatem nad możliwością zastosowania oraz rzeczywistym zastosowaniem teorii interesów pośmiertnych w polskim systemie prawnym. Nasze rozważania obejmują zagadnienia: tajemnicy w prawie medycznym, ochrony danych medycznych po śmierci pacjenta, prawa autorskiego niemajątkowego, ochrony kultu pamięci o osobie zmarłej, prawa o orderach i odznaczeniach, a także prawnego statusu zwłok ludzkich. Teoretyczną motywację dla powstania artykułu stanowiła książka Daniela Sperlinga Posthumous Interest, w której autor zarysował omawiany problem w perspektywie anglosaskiego reżimu prawnego.

Słowa kluczowe: śmierć, osoba, interesy zmarłego, podmiot, bioetyka, ochrona kultu pamięci o osobie zmarłej

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 24.06.2017
Data akceptacji: 28.09.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 75-89.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 364

Zapewnienie niezależności w regulacji etyki zawodowej adwokata w Federacji Rosyjskiej i Rzeczypospolitej Polskiej

Dr Georgii Sibirtsev

Woroneżski Uniwersytet Państwowy

Abstrakt: Niestety niewiele jest dziś rosyjskich (i polskich) badań, które są poświęcone analizie profesjonalnej etyki prawniczej w Federacji Rosyjskiej i Rzeczypospolitej Polskiej. Badania takie mogą być bardzo przydatne dla obu krajów ze względu na wspólną historię tych państw. W pracy przeanalizowano istniejące badania nad niezależnością zawodu adwokata w Rosji i Polsce oraz podjęto próbę porównania współczesnych metod regulacji instytucji pomocy prawnej.

Słowa kluczowe: komparatystyka, adwokatura, profesjonalna pomoc prawna, gwarancje prawne działalności adwokackiej, etyka prawnicza, niezależność działalności adwokackiej.

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 20.01.2017
Data akceptacji: 16.12.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 112-119.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 354

Narracje prawne a spory prawnicze

Mgr Marta Dubowska, Dr hab. Adam Dyrda

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt: Celem tekstu jest zbadanie relacji między teoriami prawa i narracjami prawnymi oraz roli jaką pełnią one w sporach prawniczych. W pierwszej kolejności wyeksponowane zostaje zjawisko sporów teoretycznych w prawoznawstwie, które rozumiane są jako spory między rywalizującymi teoriami prawa. Wskazane zostają przy tym dwa podejścia do rozumienia „teorii”: węższe (tradycyjne, m.in. pozytywistyczne) oraz szersze (paradygmatycznym przykładem jest teoria Dworkina). Szersze rozumienie „teorii” pozostaje – gł. z uwagi na podstawę w pragmatyczno-holistycznej metodologii – w bliższych związkach z ideą „narracji” (metafora pisania powieści). Wydaje się jednak, że wciąż pewne istotne różnice między „teorią prawa” a „narracją prawną” pozostają, stąd dalsza część artykułu poświęcona zostaje ich problematyzacji. Na samym końcu dochodzi do porównania idei „sporów teoretycznych” z ideą „sporów narracyjnych” (w związku z zaproponowanym rozumieniem narracji prawnej).

Słowa kluczowe: teoria prawa, narracja prawna, metafora powieści, spory teoretyczne, spory narracyjne, Ronald Dworkin, holistyczny pragmatyzm

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 26.12.2017
Data akceptacji: 26.01.2018

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 47-59.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 443

Filozofia prawa we współczesnej Rosji

Prof. dr Marina Dawidowa

Wołgogradzki Uniwersytet Państwowy

Abstrakt: Współczesna rosyjska filozofia prawa znajduje się pod przemożnym wpływem dawnej radzieckiej teorii państwa i prawa. Artykuł ukazuje jej rozwój od początku XX w., dzieląc ten okres na sześć głównych etapów odpowiadających historycznym, politycznym i naukowym przemianom w tym kraju. Szczególną uwagę poświęca się współczesnym trendom i osobowościom.

Słowa kluczowe: Rosja, rosyjska filozofia prawa, rosyjskie prawoznawstwo, rosyjska teoria prawa, teoria państwa i prawa, prawo rosyjskie

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Tomasz Grzybowski

Data otrzymania: 15.04.2018
Data akceptacji: 13.06.2018

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 5-17.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 351

Kilka pytań na temat fotografii w decyzjach sądowych

Dr Michał Dudek

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt: Celem artykułu jest skomentowanie rzadkiej, choć zauważalnej praktyki umieszczania fotografii w decyzjach sądowych. Na tle kilku istniejących studiów na jej temat, zdających się być jednak zbytnio skupionymi na konkretnych przypadkach, niniejszy artykuł proponuje bardziej generalną, a nawet uniwersalną listę problemów związanych z tą praktyką. Rozważa się krótką listę pytań dotyczących włączania fotografii do decyzji sądowych, np.: ‘dlaczego sędziowie umieszczają w decyzjach sądowych fotografie dotyczące faktów relewantnych dla sprawy?’; ‘kto jest adresatem tych fotografii?’; ‘jakie jest źródło użytych fotografii i czy wszystkie źródła są dopuszczalne?’; czy ‘dlaczego niektóre fragmenty decyzji sądowych są okraszone fotografiami a inne nie?’ Rozważenie tych i innych pytań umożliwia konceptualizację wielu problemów związanych z umieszczaniem fotografii w decyzjach sądowych – zwłaszcza problem kryteriów wyboru, który wcześniej nie był osobno komentowany, a jedynie zasugerowany – i prowadzi do konkluzji, że omawiana praktyka, uwikłana w wiele kontrowersji, nie powinna być kontynuowana.

Słowa kluczowe: prawo, wizualność, decyzje sądowe, fotografie

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 19.01.2017
Data akceptacji: 29.09.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 60-74.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 417

Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand

Dr Sławomir Drelich

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Abstrakt: Ayn Rand jest powszechnie uznawana za libertariankę, chociaż nigdy wprost nie orzekła o swojej przynależności do tego ruchu. Niewątpliwie była ona najbardziej znana jako propagatorka idei liberalnych i kapitalistycznych. Autor artykułu dowodzi, że koncepcje filozoficzne i polityczne Randa mogą być uznawane za rewolucyjne. Celem nieniejszego tekstu jest udowodnienie tego poprzez wskazanie na przejawy rewolucyjności w dziełach, ideach i pojęciach Rand. Autor wyróżnia pięć aspektów, poprzez które wyraża się ów swoisty rewolucjonizm. Są to: (1) aspekt antropologiczny, (2) aspekt społeczny, (3) aspekt polityczny, (4) aspekt ekonomiczny, (5) aspekt anty-mistyczny. Tak szeroki uchwytywany rewolucjonizm sprawia, że niektórzy badacze i komentatorzy uznają myśl Randa za przejaw utopijnego myślenia.

Słowa kluczowe: obiektywizm, libertarianizm, filozofia polityki, liberalizm, rewolucjonizm

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 31.10.2017
Data akceptacji: 27.03.2018

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 35-46.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 436