Artykuły – Strona 29

Kulturowe uwarunkowania stosowania prawa karnego w Japonii

Prof. dr hab. Jacek Izydorczyk

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku angielskim: The author describes the Japanese way of criminal justice in practice (law in action). But he shows the Japanese law in action as a ‘product’ of a quite different culture then the culture of Western World. First, presents in a glance history and religion of Japan. Next, shows development of new laws for Japan during XIX century when Japanese decided to ‘escape from Asia’ and join the Western World. Third part of the paper, explains the criminal justice system in contemporary Japan. The main part of the article focuses on Japanese criminal law as an everyday law in action (the law in action quite often very difficult to understand for Westerners). According to the author there are five main examples of those cultural grounds of Japanese criminal law in action. First – the Japanese way of preventing crimes; second – the Japanese idea what is (and what for actually is) criminal law; third – problem of so-called the opportunism principle which really dominates the criminal procedure in Japan; fourth – phenomenon of Boryokudan (Yakuza) in Japan; and last (fifth) – question what actually means the principle of fair trial (i.e. protection of defendants rights) in Japan in real life. The author’s conclusion is simple: law in action always depends from the culture of a country. That is why – when we talk on Japan – much more important is to understand such cultural grounds than just to know the legal system described by official ‘paper laws’.

Słowa kluczowe: japońskie prawo karne, wymiar sprawiedliwości, kultura prawna, prewencja

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 77-91.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 363

In dubio contra reo? Sprawa Petera Fechtera

Dr Justyna Holocher

Abstrakt w języku angielskim: The subject of the present paper is the evaluation of application of the rule in dubio pro reo in one of the so-called Border Guard Cases (Mauerschützenprozesse), known as the case of Peter Fechter. The question posed in the paper is, whether under circumstances of the lack of sufficient evidence, the application of the rule in dubio pro reo to some of the accused ones can result in assuming the rule in dubio contra reo (which is contradictory to the principles of criminal justice) against other accused in the same process. The main thesis of the paper is that the assumption of the rule in dubio contra reo is unacceptable on the ground of the principles of fair judicial proceeding. Such a rule violates principles of procedural and substantive justice and in consequence it also violates personal rights. In the analyzed case, under circumstances of the death of one of the accused border guards, the application of the rule damaged unlawfully the good name of the deceased.

Słowa kluczowe: Mur Berliński, sprawa Petera Fechtera, in dubio pro reo, in dubio contra reo

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 67-76.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 309

Aitia – wina arystotelesowska. Zagadnienia definicyjne. Część I

Dr Waldemar Gontarski

Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji

Abstrakt w języku angielskim: When engaging in polemics with Pythagoras, Aristotle observed that the retributive function of punishment, as distinguished from the preventative one, does not involve revenge understood as material retaliation (i.e. suffering for suffering, meaning retaliation proportional to the damage suffered). It does not encompass a simple reciprocity, such as suffering in turn (ἀντιπάσχω), but instead shall be considered as a just reciprocity, meaning doing in return (ἀντιποιέω), whereby the degree of mental contribution is taken into account. The classical theory of responsibility, at least under the meaning assigned to it by Aristotle, considers human responsibility by means of reference to the mental capabilities of the actor in respect to the particular harmful action. An action involving human guilt is consequently contrasted with an accidentally caused action. In the works of Stagirite the mental attitude of the actor towards his action distinguishes human causation from the accidental one and from the forced one. Pythagoras, on the other hand, discussed material retaliation, meaning objective responsibility. At the same time, the author of Nicomachean Ethics had already experienced the system of subjective responsibility based on the concept of knowingly caused damage as opposed to the system of objective responsibility involving the objective causal relationship between actor’s behavior and the resulting damage. Aristotle has extended the concept of subjective responsibility to cover both knowingly caused damage (intentional fault) and unintentional fault, whereby the damage is directly caused by the negligent conduct of the actor, meaning the failure of the latter to observe required objective and abstract standards. The mental component and related to it subjectivization involve the actor possessing required intellectual capabilities, but not using them in a way as to observe the aforementioned imposed standards. Nonetheless, the potential mental component is itself not sufficient to establish guilt. Otherwise, all the people (apart from those lacking capacity at all) shall be declared guilty regardless of the fact that the damage was caused by them accidentally.

Słowa kluczowe: Arystoteles, triada przyczyn, triada skutków, sprawiedliwość

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 51-66.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 354

Prawo spontanicznego porządku – Friedricha A. Hayeka koncepcja regulacji

Mikołaj Firlej

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku angielskim: In the article three general questions were posed as a means of presenting explorative issue: (1) Law as regulation of an order; (2) Law as regulation of a liberty; (3) Controversy of social industry in law. In order to realize the issue thus outlined in the first section it has been shown two different and opposites kinds of orders in widely understanding term ‘sociology of law’ as well as Hayekian criticism of Descartes rationality. The structure of exogenous and endogenous orders has been carefully analysed in relation to their ancient equivalents: taxis and nomos. Special attention has been given to make an explanation of Hayekian understanding of legal frameworks connected with the process of organization and division of power. It has been outlined the rule of law in political system of Austrian economist (concept of demarchy) and his principal arguments for legislature and problem of ‘good regulation’. In the second part of thesis it has been shown a widely connection between spontaneous order and both liberty and the process of progression. In this section the strive was to present mostly values and good points in Hayekian conception, but there is also a critical part concerning both unsymmetrical constraint of freedom and symmetrical. In the third part of this thesis it has been shown the historical background of Hayekian research connected with the controversy of social industry in law. Referring to the intellectual dispute between Spencer’s organicism and Durkheim’s paternalistic conception Hayek has divided between law and law-making (legislation) and he has proved that law is only a spontaneous order notwithstanding good legislation means rules of harmonization and maintenance this kind of abstract social structure. Hayek’s concept of law is in accordance with philosophical, sociological, economical and political research of the general and popular nowadays problem with the new paternalism.

Słowa kluczowe: Friedrich A. Hayek, regulacja porządku, regulacja wolności, społeczna inżynieria

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 36-50.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 335

Sedno idei pozytywizmu prawniczego

Prof. dr Stanley L. Paulson

Uniwersytet Waszyngtona w St. Louis

Abstrakt w języku angielskim: Much in recent discussions on legal positivism suggests that the controversy surrounding the notion turns on the distinction between inclusive and exclusive legal positivism. As a point of departure in distinguishing them, the separation principle is helpful. The separation principle counts as the contradictory of the morality principle, according to which there is “necessary overlap” between the law and morality. What the legal positivist’s denial of the morality principle comes to can be refined, we are told, by appealing to the distinction between inclusive and exclusive legal positivism. One can acquire a broader perspective by opening up the field in order to cover not only inclusive and exclusive legal positivism but also non-positivism, represented by the defence of the morality principle, that is the view that there is necessary overlap between the law and morality. Say what you will about inclusive versus exclusive legal positivism – some defend the distinction, others dismiss inclusive legal positivism as a non-starter. In any case, I want to argue that a far more fundamental distinction within the positivist camp lies elsewhere. The distinction I have in mind is that between legal positivism qua naturalism (J. Austin) and legal positivism without naturalism (H. Kelsen). For reasons institutional in nature, legal positivism has largely been discussed in a vacuum, there is a standing presumption to the effect that there are ties between legal positivism and ‘positivism writ large’ in the greater philosophical tradition – or, as it would be put in present-day philosophical circles, ties between legal positivism and naturalism.

Słowa kluczowe: pozytywizm prawniczy, Hans Kelsen, teza o rozdziale, naturalizm, normatywizm

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Marcin Romanowicz

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 20-35.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 409

Cztery zagadki o rządach prawa:Dlaczego? Co? Gdzie? I kogo to obchodzi? Część II

Prof. dr Martin Krygier

Uniwersytet Nowej Południowej Walii w Sydney

Abstrakt w języku angielskim: Central among the many obscurities that attend the rule of law are those named in the title of the article. The first part contains some preliminary remarks and attempt to answer the first question. This attempt is based on distinguishing to ways of understanding what rule of law is. By the first way rule of law is a theological concept, i.e. to know what it is we have to know its aims and by the second, anatomical one, the most important thing to understand it are rules and institutions that are usually conceived as its part. The authors holds a position that only the first way is appropriate and gives his own interpretation of aims of rule of law. This aim is legal reduction of the possibility of arbitrary exercise of power that is connected with four important reductions – of domination, of fear, of indignity, and of confusion.

Słowa kluczowe: rządy prawa, arbitralność, sprawowanie władzy, cele rządów prawa

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Katarzyna Mikołajczyk-Graj

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 5-19.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 505

Teoria systemów i zagadki kultury prawnej

Dr Jan Winczorek

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Kultura prawna to pojęcie tyleż centralne dla nauk prawnych i socjologii prawa, co trudne do zdefiniowania. Ma ono służyć ważnym potrzebom teoretycznym, ale jest też odpowiedzialne, za niektóre dylematy nękające prawników i badaczy problematyki społeczno-prawnej. Niektóre z nich są dość słynne: zagadka natury japońskiej skłonności do sporów, zagadka różnic w niemieckiej i holenderskiej kulturze prawnej czy też, ostatnio, zagadnienie obrony przez kulturę. Niektóre z nich są mniej znane, jak wielość sądowych strategii orzekania w rzekomo zunifikowanej kulturze prawnej Polski. Artykuł stawia tezę, że problemy tej natury są artefaktami pojęciowymi, wynikiem reifikacji rozumienia kultury prawnej jako fenomenu. Podkreśla się, że w takich badaniach większą wagę należy przykładać do bezpośredniej, proceduralnej natury badanych zjawisk. W celu poparcia tych twierdzeń wykorzystana zostaje pojęciowa maszyneria teorii systemów. Po pierwsze, ogólny pogląd N. Luhmanna dotyczące pojęcia „kultury” zostaje zaakceptowany i zaaplikowany do idei kultury prawnej. Ponadto wykazuje się, w jaki sposób cele, którym służy pojęcie kultury prawnej można osiągnąć odwołując się do takich konceptów teoretycznych, jak: sprzężenie strukturalne, obserwacja pierwszego i drugiego rzędu, a przede wszystkim – czasowa natura systemów społecznych. Ogólny wniosek jest taki, że w badaniu „kultury prawnej” nieunikniona jest perspektywa ewolucyjna.

Słowa kluczowe: Niklas Luhmann, teoria systemów, kultura prawna, sprzężenie strukturalne, obserwacja pierwszego rzędu, obserwacja drugiego rzędu, czasowa natura systemów społecznych

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(4)/2012, s. 106-125.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2012.1.106

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 624

Prawne bazy danych i ich funkcje w procesie wykładni i stosowania prawa

Dr Wiesław Staśkiewicz, Prof. dr hab. Tomasz Stawecki

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Artykuł podejmuje zagadnienie wpływu szeroko rozpowszechnionej praktyki korzystania z prawniczych baz danych w polskiej praktyce sądowej. Niezależnie od niezaprzeczalnie pozytywnych efektów rozwoju cywilizacji elektronicznej, w tekście rozważane są negatywne skutki korzystania z baz danych. Wynika to z konfliktu między możliwościami oferowanymi przez najnowszą technologię w postaci łatwego dostępu do tekstów prawnych, komentarzy i tysięcy wyroków sądowych – a wyjątkowym doświadczeniem historycznym judykatury w byłym państwie komunistycznym, metodami wykładni prawa opartymi na pozytywizmie prawniczym oraz dominacją sylogistycznego modelu stosowania prawa. Wszystko to powoduje dysfunkcyjność prawniczych baz danych. Powstaje rodzaj „hybrydowej wykładni prawa”, będącej z jednej strony kombinacją spuścizny, skutków transformacji gospodarki i systemu, a także nowych reguł prawa, z drugiej zaś strony ideologii związanej decyzji sądowej. Natura „hybrydowej wykładni prawa” przejawia się w niezliczonej liczbie cytowanych orzeczeń sądowych i komentarzy dostępnych w bazach danych, przy braku szerszego teoretycznego namysłu. W braku argumentów powoływanie się na orzeczenie staje się podstawą dla rozstrzygnięcia sprawy. Pytanie, czy możliwości oferowane przez elektroniczne bazy danych spowodują, że tego rodzaju wykładnia przerodzi się w nową formę retoryki prawnej, czy też pozostanie jedynie środkiem adaptacji dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej do doktryny pozytywistycznej, a tym samym sofizmatem z okresu transformacji, pozostaje otwarte.

Słowa kluczowe: prawne bazy danych, wykładnia prawa, hybrydowa wykładnia prawa, pozytywizm prawniczy, sylogistyczny model stosowania prawa

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(4)/2012, s. 84-105.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2012.1.84

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 628

Fenomenologiczne podstawy etyki zawodowej prawników

Dr Marcin Pieniążek

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Abstrakt w języku polskim: Teza artykułu jest związana z twierdzeniem, że kazuistyczny, quasi-prawny model etyki prawniczej powinien zostać porzucony. Tym zaś, co należałoby rozwinąć, jest indywidualna i kolektywna, zwana także korporacyjną, świadomość specyfiki doznania prawnego i wartości istotnych z perspektywy etyczno-zawodowej, oparta na solidnych podstawach metodologicznych. Przedstawiona w artykule koncepcja etyki prawniczej rezygnuje z prób jej opisu z perspektywy wymuszonej kategoriami związanymi z pozytywizmem prawniczym. Ta sugestia odnosi się do: 1) fenomenologicznego „myślenia według wartości etyczno-zawodowych”, 2) pojęcia intuicji etyczno-zawodowej oraz 3) koncepcji pól świadomości aksjologicznej prawnika i korporacji prawniczej. Dwudziestowieczna filozofia fenomenologiczna, a także związana z nią ściśle nieformalna etyka wartości przedstawiona głównie przez M. Schelera i N. Hartmanna, stanowi podstawę proponowanej koncepcji etyczno-zawodowej. Etyka fenomenologiczna, polegająca na indywidualnym doświadczaniu wartości etycznych, zbudowana na indywidualnych aktach preferencji wartości dokonywanej w obliczu konfliktu moralnego, daje szansę na zdystansowanie się od quasi-prawnej, kazuistycznej percepcji etyki prawniczej. To zaś stwarza możliwość niezbędnej metodologicznej niezależności etyki prawniczej od prawa.

Słowa kluczowe: etyka zawodowa prawników, filozofia fenomenologiczna, wartości etyczno-zawodowe, intuicja etyczno-zawodowa, pole świadomości aksjologicznej

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(4)/2012, s. 69-83.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2012.1.69

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 631

Problemy intertemporalne w prawie administracyjnym a zagadnienie retroaktywności prawa

Prof. UAM dr hab. Jarosław Mikołajewicz, Prof. UAM dr hab. Andrzej Skoczylas

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie podstawowych problemów intertemporalnych prawa administracyjnego. Problemy te są niezwykle złożone, a mimo potocznej opinii głoszącej, że w prawie administracyjnym rzekomo zagadnienia te są uboższe, kwestie intertemporalne w prawie administracyjnym wykazują jeszcze wyższy stopień skomplikowania w porównaniu z tak dobrze rozwiniętą dyscypliną, jaką jest prawo cywilne. Ten stan rzeczy wynika z samej natury tej gałęzi prawa. Można przypuszczać, że właśnie dlatego na polu prawa administracyjnego możemy napotkać zastosowanie nie tylko wszystkich podstawowych zasad opisowych prawa administracyjnego, ale także tych zasad, które są szczególne w pewnym aspekcie (np. zasady aktualności, zasady lex mitior retro agit). Równie ważnym jest, by wskazać, że decyzje intertemporalne są podejmowane także na gruncie prawa administracyjnego; ich treść jest tylko częściowo (jeśli w ogóle) wyznaczona przez prawo pozytywne.

Słowa kluczowe: problemy intertemporalne prawa, zasada prawa, prawo administracyjne, zasada aktualności, zasada lex mitior retro agit, decyzja intertemporalna

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(4)/2012, s. 51-68.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2012.1.51

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 739

« Poprzednia strona

Następna strona »