Redakcja – Strona 8

Collaborative Law – praktyka prawnicza oparta na współpracy

Dr hab. Adam Zienkiewicz

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Abstrakt w języku polskim: Głównym celem tekstu jest scharakteryzowanie założeń oryginalnej praktyki prawniczej opartej na współpracy, określanej zazwyczaj mianem Collaborative Law. Dla realizacji przyjętego zadania w toku rozważań podjęto takie zagadnienia jak: 1) istota, zasady oraz ograniczenia pomocy prawnej, świadczonej w ramach Collaborative Law; 2) wybrane cechy praktyki prawniczej opartej na współpracy w ramach Collaborative Law; 3) główne różnice i podobieństwa pomiędzy Collaborative Law a mediacją. W podsumowanie zidentyfikowano preferowane kompetencje prawników świadczących pomoc prawną w ramach Collaborative Law, główne zalety takiej praktyki oraz istotne kwestie (w tym dylematy) etyczne, które mogą pojawić się podczas Collaborative Lawyering.

Słowa kluczowe: konflikt, polubowne rozwiązywanie sporów, negocjacje, współpraca

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(22)/2020, s. 111-120.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.1.111

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 616

Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa

Prof. UG dr hab. Tomasz Widłak

Uniwersytet Gdański

Abstrakt w języku polskim: Artykuł porusza kwestię możliwości zastosowania teorii aretycznej do teorii prawa w jurysdykcjach kręgu kultury prawa stanowionego i proponuje obszary oraz problemy badawcze w tym zakresie. Autor wychodzi z założenia, że wykorzystanie pojęcia „cnoty” i etyki cnót na potrzeby teorii prawa powinno rozpocząć się od odniesienia do etyki sędziego i normatywnej teorii sądowego podejmowania decyzji. Podejście to może być szczególnie owocne na potrzeby 1) uporządkowania chaotycznego języka moralnego, który jest obecny w debacie publicznej w Polsce w odniesieniu do sędziów, ich umiejętności i cech charakteru, co z kolei może doprowadzić do 2) sformułowania teorii wyjaśniającej i normatywnej ról sędziowskich, która lepiej odpowiada zauważalnym brakom prawniczej deontologii. Autor proponuje przeprowadzenie badań, które mogłyby polegać na interpretacyjnym ustaleniu katalogu cnót i wad sędziowskich, biorąc pod uwagę różne aspekty szeroko pojmowanej polskiej i europejskiej kontynentalnej kultury prawnej (obejmujące normy prawne i etyczne, dyskurs publiczny, literaturę prawniczą i inną, historyczne i fikcyjne przykłady i wzorce). Jeśli chodzi o etykę zawodu sędziego, istniejące teorie cnót na gruncie filozofii moralności, w tym nieeudajmonistyczne, powinny zostać uwzględnione w celu zidentyfikowania modelu cnoty najlepiej dostosowanego do specyfiki zawodu sędziego. Aretyczna (a nie deontologiczna lub konsekwencjalistyczna) perspektywa umożliwia otwarcie nowych perspektyw dla debaty nad statusem i jakością sądownictwa, w tym problemów niezależności sędziów i wyboru właściwych kandydatów na urzędy sędziowskie.

Słowa kluczowe: cnota, cnoty jurydyczne, cnoty sędziowskie, etyka cnót, jurysprudencja cnót, teoria aretyczna, charakter sędziego

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 31.05.2019
Data akceptacji: 02.12.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 51-62.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.51

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 841

Pozytywistycznoprawna teza o społecznych źródłach prawa i metafizyczne ugruntowanie. Zastosowanie metafizycznego ugruntowania opartego na prawach metafizycznych

Mgr Szymon Mazurkiewicz

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt w języku polskim: Rdzeniem pozytywizmu prawnego jest tzw. teza o społecznych źródłach prawa, która stanowi, że fakty prawne są zdeterminowane jedynie przez fakty społeczne. W niniejszym artykule badam interpretację tej tezy, która korzysta z relacji metafizycznego ugruntowania jako dokładnej relacji zachodzącej pomiędzy faktami prawnymi a faktami społecznymi. Twierdzę, że dotychczasowa interpretacja tezy o społecznych źródłach prawa korzystająca z relacji metafizycznego ugruntowania posiada znaczące wady z powodu bycia opartą na poglądzie, że metafizyczne ugruntowanie jest relacją pierwotną. Z tego względu, obecna interpretacja jest nieprzejrzysta i ma problem z wyjaśnieniem normatywności faktów prawnych. Przedstawiam dwa inne poglądy na metafizyczne ugruntowanie: że zachodzi ze względu na istoty faktów oraz, że zachodzi ze względu na prawa metafizyczne. Korzystam z ujęcia metafizycznego ugruntowania zachodzącego ze względu na prawa metafizyczne i argumentuję, że dla sytuacji ugruntowania faktów prawnych w faktach społecznych tym metafizycznym ugruntowaniem jest racjonalność instrumentalna. Dostarcza to przejrzystości dla tej relacji ugruntowania, jest w stanie wyjaśnić normatywny charakter faktów prawnych oraz jest spójna z ogólną formą wyjaśnienia.

Słowa kluczowe: teza o społecznych źródłach prawa, fakty prawne, metafizyczne ugruntowanie, prawa metafizyczne, racjonalność instrumentalna

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 20.06.2019
Data akceptacji: 06.09.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 5-19.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.5

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 882

Wymiary etyki prawniczej wobec „Petite Éthique” Paula Ricoeura

Dr Marcin Pieniążek

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Abstrakt w języku polskim: Przedmiotem analizy podjętej w artykule jest wielowymiarowość zjawiska etyki prawniczej. Stopień złożoności powyższego fenomenu powoduje, iż uzasadnione staje się poszukiwanie adekwatnych narzędzi filozoficznych, umożliwiających jego systematyzację. W tekście próba charakterystyki szeregu aspektów etyki prawniczej podjęta jest w perspektywie „małej etyki” (oryg. la petite éthique) Paula Ricoeura. Koncepcja Ricoeura pozwala uporządkować refleksję nad zjawiskiem etyki prawniczej, inter alia w wymiarze teleologicznym i deontologicznym oraz w wymiarze intrapersonalnym (wewnątrzosobowym), interpersonalnym oraz instytucjonalnym (korporacyjnym). W artykule podnosi się także kwestię wymiaru tekstualnego etyki prawniczej, w tym współwarunkowania treści kodyfikacji etycznej i osobistego „tekstu działania” adwokata, radcy, etc. W tym kontekście na gruncie rozważań narratologicznych Ricouera dyskutowana jest kwestia dialektyki aspektu preskryptywnego i deskryptywnego kodyfikacji etycznej, na szerszym tle sporu kognitywizmu z nonkognitywizmem.

Słowa kluczowe: etyka prawnicza, Paul Ricoeur, la petite éthique, etyka teleologiczna, etyka deontologiczna, narratologia

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 19.06.2019
Data akceptacji: 02.11.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 20-28.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.20

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 678

Dlaczego normy moralne są nieredukowalne do faktów: o trylemacie wyprowadzania „moralnej powinności” z „bytu”

Prof. dr hab. Wojciech Załuski

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest sformułowanie pewnego trylematu dotyczącego uzasadniania norm moralnych. Trylemat ten można ująć zwięźle w następujący sposób: każda próba logicznego wywiedzenia zdania moralnego (formułującego nakaz lub zakaz określonego działania), ze zdania lub zdań faktualnych, nawet jeśli byłaby poprawna w swojej części logicznej, nie mogłaby stanowić jego uzasadnienia z jednego z trzech powodów: albo (1) prowadziłaby do uznania każdego typu czynu za moralnie nakazany lub zakazany, nie pozostawiając tym samym miejscu dla czynów moralnie obojętnych; albo (2) zakładałaby istnienie normy moralnej nie dającej się wyprowadzić ze zdań faktualnych; albo (3) nie tłumaczyłaby, dlaczego dokonana na podstawie poza-moralnych kryteriów dystynkcja między zdaniami faktualnymi mogącymi stanowić podstawę dla derywacji norm moralnych i zdaniami faktualnymi nie mogącymi stanowić takiej podstawy, miałaby zostać uznana za moralnie istotną. Trylemat ten zostaje w artykule zilustrowany w kontekście analizy znanej próby Searle’a wyprowadzenia norm z faktów. Artykuł kończą refleksje na temat implikacji trylematu dla sporu o właściwy sposób uzasadniania norm moralnych.

Słowa kluczowe: zdania powinnościowe, zdania faktualne, logiczna derywacja, uzasadnienie etyczne, Searle, Anscombe, etyka teistyczna

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 11.03.2019
Data akceptacji: 11.11.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 63-74.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.63

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 672

Przeciwko rozumieniu luk prawnych jako przesłanek rozumowania prawniczego

Mgr Tomasz Zyglewicz

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego tekstu jest identyfikacja oraz krytyka intuicyjnego sposobu myślenia o lukach prawnych, który określam mianem „przesłankowego ujęcia”. Na gruncie tego podejścia, luki prawne odgrywają rolę przesłanek w rozumowaniu prawniczym – wystąpienie luki stanowi okoliczność warunkującą zastosowanie, niedopuszczalnych w innych okolicznościach, nieformalistycznych metod interpretacji prawniczej. Ujęcie przesłankowe opiera się zatem na ścisłym rozgraniczeniu dwóch etapów interpretacji prawniczej: etapu identyfikacji luki oraz etapu jej wypełniania. Główną motywacją dla tego poglądu jest chęć ograniczenia dyskrecjonalności sędziowskiej. W niniejszym tekście stawiam tezę, że ujęcie przesłankowe nie jest w stanie podołać temu zadaniu, ponieważ istnieje klasa przypadków, w których prowadzi ono do poszerzenia zakresu dyskrecjonalności sędziowskiej. Mój argument korzysta z obserwacji, że – niezależnie od przyjętego ujęcia luk prawnych – formalista zmuszony będzie przyznać istnienie stanów faktycznych, w których decyzja, czy mamy do czynienia z luką prawną, leży w zakresie władzy dyskrecjonalnej sędziego.

Słowa kluczowe: luki w prawie, dyskrecjonalność, formalizm sędziowski

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 06.12.2018
Data akceptacji: 25.01.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 75-88.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.75

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 728

Paweł Włodkowic i jego zapomniana koncepcja wojny sprawiedliwej

Prof. UŁ dr hab. Tomasz Tulejski

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku polskim: Za początki współczesnej koncepcji relacji międzynarodowych uważa się dzisiaj refleksję teoretyczną sformułowaną przez neoscholastyków ze szkoły w Salamance. Wychodząc poza dotychczasowy paradygmat zakreślony z jednej strony przez ideę wojny świętej, z drugiej zaś przez chrześcijańską doktrynę wojny sprawiedliwej stworzyli oni fundament, na którym wspiera się do dziś gmach prawa międzynarodowego. W niniejszym artykule autor dowodzi, że analogiczne idee, wyprzedzające refleksję szkoły z Salamanki i często idące jeszcze dalej, pojawiły się sto lat wcześniej na Akademii Krakowskiej wśród polskich prawników zaangażowanych w polityczny spór pomiędzy Królestwem Polskim, a Zakonem Krzyżackim, którego kulminacja miała miejsce na Soborze w Konstancji. Argument strony polskiej po bitwie grunwaldzkiej miał jurydyczny charakter, a jego unikalną cechą był powrót do uniwersalistycznego charakteru wojny sprawiedliwej, jaki ta koncepcja posiadała w swej Augustyńskiej wersji. To, co najistotniejsze bowiem w Augustyńskiej teologii wojny, to zachowanie właściwego chrześcijaństwu uniwersalizmu i przekonanie o moralnej równości walczących podmiotów.

Słowa kluczowe: wojna sprawiedliwa, wojna święta, Paweł Włodkowic, prawo międzynarodowe

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 11.08.2019
Data akceptacji: 28.10.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 39-50.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.39

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 1 065

Kultura uzasadniania i rozum publiczny: Komentarz do wniosku posłów polskiego parlamentu do Trybunału Konstytucyjnego

Prof. dr hab. Marek Smolak

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest wykazanie, że koncepcja kultury uzasadniania oraz idea rozumu publicznego znajdują swoje efektywne zastosowanie w argumentacji prawniczej. Zarazem, koncepcja kultury uzasadniania, sformułowana przez Davida Dyzenhausa, stanowi interesujący głos w dyskusji nad tym, w jaki sposób określać granice wykonywania władzy publicznej. W artykule argumentuje się że, w oparciu o test rozumnego sceptyka Rona den Ottera, kultura uzasadniania staje się skutecznym politycznym i moralnym narzędziem ograniczającym wykonywanie władzy publicznej wtedy, gdy rozumiana jest oraz wyjaśniana w kategoriach publicznego rozumu.

Słowa kluczowe: kultura władzy, kultura uzasadniania, rozum publiczny, test rozumnego sceptyka

Język artykułu: angielski

Data otrzymania: 21.02.2019
Data akceptacji: 04.05.2019

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 29-38.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.29

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: [ddownload_count id=”3153″]

Pluralizm kulturowy i wiara religijna: O książce Henry’ego Hardy’ego „In Search of Isaiah Berlin: A Literary Adventure”

Prof. dr hab. Beata Polanowska-Sygulska

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt w języku polskim: Artykuł podejmuje dyskusję z książką autorstwa Henry’ego Hardy’ego, In Search of Isaiah Berlin: A Literary Adventure, opublikowaną jesienią 2018 r. Jej autor był najbliższym współpracownikiem Berlina, a także redaktorem i współredaktorem osiemnastu tomów jego dzieł i czterech tomów jego listów. Pierwsza część książki ma charakter wspomnieniowy, w tym artykule omówiony krótko; główny nacisk położony został w książce na jej drugą, filozoficzną, sekcję. Podane analizie i krytyce zostają w niniejszym artykule dociekania Hardy’ego dotyczące idei Berlina, ze szczególną uwagą położoną na nierozstrzygniętą debatę podjętą z Berlinem na temat związków między pluralizmem a religią. Wysunięte zostaje kilka ważnych argumentów przeciwko tezie Hardy’ego o ich wzajemnym wykluczaniu się. Argumentem kluczowym jest argument za możliwością podążania przez rzeczywistego pluralistę za religią uniwersalną, które to stanowisko jest też stanowiskiem przyjętym przez Berlina.

Słowa kluczowe: Isaiah Berlin, pluralizm wartości, pluralizm kulturowy, monizm religijny, religia uniwersalna

(Tłumaczenie tytułu, abstraktu i słów kluczowych pochodzi od redakcji)

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 89-99.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.89

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 775

Hardy o Polanowskiej-Sygulskiej o Hardym o Berlinie o Pluralizmie i Religii

Dr Henry Hardy

Uniwersytet Oksfordzki

Abstrakt w języku polskim: Henry Hardy odpowiada na różne zarzuty wysunięte wobec niego w recenzji książki jego autorstwa In Search of Isaiah Berlin przez Beatę Polanowską-Sygulską, podnosząc, że nie przedstawia ona dobrych powodów dla zaprzeczenia jego tezie, by pluralizm wartości Isaiaha Berlina miał być niemożliwy do pogodzenia z głównymi formami przekonań religijnych.

Słowa kluczowe: pluralizm wartości, religia, Isaiah Berlin

(Tłumaczenie tytułu, abstraktu i słów kluczowych pochodzi od redakcji)

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 100-103.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.100

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 796

« Poprzednia strona

Następna strona »