Artykuły – Strona 36

Kant, Korsgaard i podmiotowość moralna zwierząt

Prof. dr hab. Tomasz Pietrzykowski

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt: Przedmiotem moich rozważań są poglądy Christine Korsgaard – jednej z najwybitniejszych współczesnych znawczyń i kontynuatorek kantyzmu – na temat moralnego statusu zwierząt. Jak wiadomo, Kantowską tradycję etyczną uznaje się za mniej przychylną idei praw zwierząt niż konkurencyjną tradycję utylitaryzmu. Ch. Korsgaard dokonuje jednak rewizji podstaw etyki kantyzmu i dochodzi do wniosku, że ich najlepsze odczytanie implikuje (wbrew poglądom samego Kanta), że nie tylko ludzie, ale i odczuwające zwierzęta zasługują, by być traktowane jako cele same w sobie. Jej interpretacja i rozwinięcie etyki kantyzmu ma za cel połączenie współczesnego naturalizmu filozoficznego i aktualnej wiedzy naukowej na naturę istot żywych. Korsgaard proponuje przekonujący, wyczerpujący obraz naturalistycznej aksjologii i jej etycznych implikacji. Tym niemniej, przedstawiam dwa ważne zastrzeżenia, które jej poglądy zdają się powodować: dotyczące natury ludzkich i zwierzęcych jaźni oraz relacji między uprawnieniami moralnymi i jurydycznymi. Artykuł opiera się na poglądach przedstawionych przez Ch. Korsgaard w trakcie trzydniowego wykładu i seminarium poświęconego dyskusji jej poglądów na status praw zwierząt z perspektywy etyki Kantowskiej, jakie zorganizowano w Oxfordzie w 2014 r., a także na wielu jej pracach dotyczących tej tematyki.

Słowa kluczowe: Christine Korsgaard, Immanual Kant, kantyzm, prawa zwierząt

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 106-119.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 569

Debata Fish – Dworkin jako przykład sporu o praktykę interpretacji prawa

Dr Michał Pełka

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt: Celem artykułu jest krytyczna ocena teorii interpretacji stworzonych przez dwóch prominentnych filozofów – Stanleya Fisha i Ronalda Dworkina. Po opisie i rekonstrukcji ich poglądów, w tekście identyfikuje się problemy związane ze stanowiskiem, że w procesie stosowania prawa wszystko zależy od interpretacji. Krytyka ta oparta jest na uwadze Ludwiga Wittgensteina, że musi istnieć sposób uchwycenia znaczenia, który nie jest interpretacją, w przeciwnym bowiem razie zasadny staje się zarzut regresu w nieskończoność. Główną tezą artykułu jest twierdzenie, że choć teoria Dworkina nie jest wolna od wad, to jednak ma większą siłę eksplanacyjną niż propozycje jego oponenta.

Słowa kluczowe: wykładnia prawa, znaczenie, Stanley Fish, Ronald Dworkin, Ludwig Wittgenstein

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 86-105.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 616

Czy społeczeństwa doby płynnej nowoczesności są otwarte? Dwie wizje: Karl Popper i Zygmunt Bauman

Dr Krzysztof Sielski

Abstrakt: Tematem artykułu jest próba połączenia dwóch, zdawałoby się znacząco odmiennych punktów widzenia: tego reprezentowanego przez Zygmunta Baumana, powszechnie uznawanego za postmodernistę, oraz tego typowego dla Karla Poppera, znanego jako scjentysta i krytyczny racjonalista. Bronię tezy, że mimo iż ci dwaj myśliciele reprezentują tak radykalnie odmienne tradycje filozoficzne, to można zidentyfikować daleko idące podobieństwa pomiędzy koncepcją płynnej nowoczesności Zygmunta Baumana i modelem społeczeństwa otwartego Karla Poppera.

Słowa kluczowe: płynna nowoczesność, Zygmunt Bauman, społeczeństwo otwarte, Karl Popper

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 120-130.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 409

„L’amie de la liberté”: Benjamina Constanta rozważania o wolności

Prof. dr hab. Sabina Kruszyńska

Uniwersytet Gdański

Abstrakt: W artykule autorka, analizując i interpretując teksty Benjamina Constanta, dokonuje szczegółowej rekonstrukcji wyrażonej w nich idei wolności. Tekst ukazuje bliski związek między ideą wolności Benjamina Constanta a ideami wypracowanymi przez tego francuskiego myśliciela i polityka w pracach dotyczących religii. Pochodzące od Constanta znane rozróżnienia pomiędzy wolnością indywidualną a polityczną oraz pomiędzy wolnością starożytnych a nowożytnych uzyskują więc szczególne filozoficzne uzasadnienie.

Słowa kluczowe:Benjamin Constant, wolność, religia, wolność indywidualna i polityczna, wolność starożytnych i nowożytnych

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 69-85.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 484

Refleksyjność a badania nad sprawiedliwością tranzycyjną

Mgr Michał Krotoszyński

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt: Artykuł opisuje sposoby, na jakie pojęcie refleksyjności może się wiązać z badaniami nad sprawiedliwością tranzycyjną. Na wstępie omawia się refleksyjne rozważania dotyczące stanu tego interdyscyplinarnego pola badawczego. Następnie charakteryzuje się spostrzeżenia dotyczące mechanizmów sprawiedliwości tranzycyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem dyskusji na temat stosowania sankcji karnych. Na koniec artykuł obrazuje w jaki sposób tożsamość indywidualna i zbiorowa może ulegać w okresie tranzycji przeobrażeniom. W artykule stawia się tezę, że badanie sposobów rozliczeń z przeszłością jest par excellence refleksyjne, albowiem w ramach debaty podważa się nawet najbardziej podstawowe twierdzenia powiązane ze sprawiedliwością tranzycyjną.

Słowa kluczowe: prawa człowieka, prawo refleksyjne, refleksyjność, relatywizm kulturowy, rozliczenia z przeszłością, sprawiedliwość tranzycyjna, transformacja ustrojowa, uniwersalizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 59-68.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 592

Postulat jasności prawa w odniesieniu do prawa Unii Europejskiej

Mgr Jakub Karczewski

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku angielskim: Jasność uznaje się za jedną z cech dobrego prawa. Dotychczasowe opracowania poświęcone postulatowi jasności prawa koncentrują się na prawie krajowym. Niniejszy artykuł jest próbą odniesienia tego postulatu do wielojęzycznego i wielokulturowego prawa Unii Europejskiej. Prawo jasne to takie, które jest zrozumiałe i precyzyjne. Choć nie jest możliwe, by było ono całkowicie jasne, to prawodawca powinien starać się, by prawo było tak jasne, jak to możliwe, ponieważ takie prawo chroni istotne wartości i umożliwia osiąganie istotnych celów, m.in. służy efektywności i pewności prawa. Jednym z zasadniczych warunków jasności prawa jest odpowiedni język tekstów aktów normatywnych – zarówno ich słownictwo, jak i składnia. Dlatego aby prawo było jasne, prawodawca powinien m.in. przestrzegać określonych reguł dotyczących językowych aspektów tworzenia prawa. Również prawo Unii Europejskiej powinno być jasne. Wielojęzyczny i wielokulturowy porządek prawny Unii Europejskiej różni się jednak od krajowych porządków prawnych, w tym porządków wielojęzycznych, dlatego sposoby zapewniania jasności prawa europejskiego różnią się częściowo od tych stosowanych w krajowych porządkach prawnych. Dotyczy to przede wszystkim języka tekstów aktów normatywnych. Stosowanie nowych, europejskich terminów prawnych jest uzasadnione i służy zapewnieniu prawu Unii Europejskiej jasności, nawet jeśli początkowo może się to wydawać nieoczywiste. Nowa, europejska, składnia tekstów aktów normatywnych Unii Europejskiej nie jest natomiast uzasadniona. Aby zapewnić jasność prawa, prawodawca unijny powinien przestrzegać tych samych reguł składniowych, co prawodawca krajowy.

Słowa kluczowe: jasność prawa, prawo Unii Europejskiej, prawotwórstwo, wielojęzyczność prawa, wielokulturowość prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 42-58.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 434

A-podmiotowość władzy – mit i rzeczywistość, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako władza „suwerenna”

Dr Arkadiusz Barut

Abstrakt: Celem niniejszego artykułu jest analiza jednego z aspektów współczesnej władzy politycznej i administracyjnej. Jako kategorię analityczną autor przyjmuje Foucaultowskie kategorie dyskursu władzy: władzę jako „suwerenność” (przednowoczesny typ zindywidualizowanej władzy, która dąży do samozachowania) i władzę jako „rządomyślność” (governmentality) – współczesny typ zindywidualizowanej władzy, której celem jest kontrola i zarządzanie społeczeństwem. Władza współczesna – władza biurokratyczna opisana m.in. przez M. Webera – wydaje się być drugim z tych typów władzy. Na polu tym pojawia się jednak nowy typ władzy suwerennej legitymizowany przez dyskurs o rządomyślności – zarządzanie i ochrona populacji. Jej przykładem jest analizowane przez G. Agembena i J. Butler bezterminowe uwięzienie w Guantanamo. W artykule autor koncentruje się na symptomach tej nowej suwerenności w codziennych działaniach władzy, tj. na funkcjonowaniu polskiego organu przymusowego zabezpieczenia społecznego – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Słowa kluczowe: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, suwerenność, władza, Michel Foucault, Judith Butler

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 27-41.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 416

Historia pewnej przedmowy. Na marginesie chińskiego tłumaczenia „Unfinished Dialogue”

Prof. dr hab. Beata Polanowska-Sygulska

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt: W 2014 r. w wydawnictwie Yilin Press ukazał się chiński przekład książki „Unfinished Dialogue” autorstwa Isaiaha Berlina i Beaty Polanowskiej-Sygulskiej. W tekście przedstawiono historię korespondencji pomiędzy autorką a tłumaczem tej książki, prof. Yang Deyou, polonistą i filologiem angielskim, która doprowadziła do powstania przedmowy do jej chińskiego wydania.

Słowa kluczowe: Isaiah Berlin, Unfinished Dialogue, Yang Deyou
(abstrakt i słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 20-26.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 346

Między ludzką naturą a esencjalizmem. Fragmenty „Unfinished Dialogue”

Prof. Isaiah Berlin, Prof. dr hab. Beata Polanowska-Sygulska

Uniwersytet Oksfordzki / Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt: W tekście zamieszczono fragmenty książki Isaiaha Berlina oraz Beaty Polanowskiej-Sygulskiej „Unfinished Dialogue”, która ukazała się w Nowym Jorku w 2006 r. Fragmenty te obejmują jeden z listów brytyjskiego filozofa skierowany do autorki w roku 1986 i opublikowany wcześniej w „The New York Review of Books” oraz zapis rozmowy przeprowadzonej w 1988 r. pomiędzy Isaiahem Berlinem, Johnem Grayem a autorką.

Słowa kluczowe: Isaiah Berlin, Unfinished Dialogue, esencjalizm, natura ludzka
(abstrakt i słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 5-19.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 397

Błąd perspektywy czasu a odpowiedzialność odszkodowawcza

Dr Radosław Zyzik

Akademia Ignatianum w Krakowie

Abstrakt: Błąd perspektywy czasu jest jednym z błędów poznawczych, które ludzie popełniają w sposób systematyczny i przewidywalny. Istotą tego błędu jest niezdolność do prawidłowej oceny prawdopodobieństwa przeszłych zdarzeń. Nasza tendencja do ich przeceniania może prowadzić do niepokojących konsekwencji w ramach procedur prawnych, w których kwestie te są rozważane. W analizie skupimy się na ocenie jak błąd perspektywy czasu wpływa na sposób w jaki sędziowie stwierdzają istnienie winy w procedurze cywilnej. Co więcej, spróbujemy zidentyfikować konsekwencje moralnych, ekonomicznych i prawnych aspektów zanalizowanego teoretycznie błędu poznawczego.

Słowa kluczowe: błąd perspektywy czasu, błąd poznawczy, odpowiedzialność odszkodowawcza, psychologia poznawcza, prawo cywilne, filozofia prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 131-141.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 521

« Poprzednia strona