dr Mateusz Pękala

Uniwersytet Ignatianum w Krakowie

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40) 2024, s. 83-84.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.83

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 224

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

mgr Agata Dąbrowska, prof. UŁ dr hab. Jerzy Leszczyński

Uniwersytet Łódzki

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40) 2024, s. 78-82.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.78

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 225

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Mikołaj Truszkowski

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest analiza krytyczna techniki legislacyjnej polegającej na uzależnieniu wejścia w życie określonych rozwiązań normatywnych od terminu wskazanego w komunikacie właściwego naczelnego organu administracji państwowej. Konstrukcja ta została zawarta między innymi w nowelizacji ustawy – Kodeks wyborczy z 2023 r. Jest ona jednak nieznana dyrektywom konstruowania aktów prawnych, określonych w Zasadach techniki prawodawczej z 2002 r. Dodatkowo w artykule zwrócono uwagę na problemy prawne wynikające z tej nagannej praktyki ustawodawczej, między innymi w kontekście domniemania powszechnej znajomości prawa. Taki komunikat na mocy nowelizacji podlegał ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym nie znajdowało to odzwierciedlenia w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. W związku z tym ten zabieg legislacyjny należy uznać za niedopuszczalny, a w konsekwencji, w niektórych przypadkach, za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP statuującym zasadę demokratycznego państwa prawa. W celu uzasadnienia zaprezentowanej tezy autor dokonał zestawienia tej konstrukcji z wzorcem wynikającym z Zasad techniki prawodawczej, omówił podstawowy aparat pojęciowy oraz konstrukcje teoretyczne w kontekście praktyki stanowienia prawa. Posłużono się przy tym metodą hermeneutyczną oraz formalno-dogmatyczną. Badania otwierają pole do szerszych rozważań nad przestrzeganiem Zasad techniki prawodawczej w procesie stanowienia prawa.

Słowa kluczowe: technika prawodawcza, legislacja, ustawa, proces legislacyjny, Sejm

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 68-77.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.68

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 224

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

mgr Grzegorz Lipiński

Uniwersytet Szczeciński

Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie różnych sposobów definiowania zasad prawa na gruncie procesualistyki karnej i zbadanie, czy nauka polskiego procesu karnego czerpie z osiągnięć ogólnej teorii prawa, czy też podejmuje próby utworzenia własnej koncepcji w tym zakresie. W niniejszym opracowaniu, w celu odpowiedzi na postawione pytanie badawcze, dokonuje się analizy postrzegania zarówno aktualnego, jak i historycznego, zasad w procesie karnym i oceny w jakim stopniu poszczególni autorzy opierają się na tradycyjnym modelu postrzegania zasad prawa, czy też z uwagi na ich zdaniem specyfikę procesu karnego lub niekompatybilność koncepcji ogólnych stosują autorską optykę w tym zakresie. Rezultatem przedstawionej pracy jest odpowiedź w jaki sposób postrzega się zasady prawa w polskim procesie karnym, z uwzględnieniem podziału na zasady procesu karnego, zasady naczelne procesu karnego w ujęciu abstrakcyjnym i konkretnym, zasady karnoprocesowe jako zasady zdefiniowane lub niezdefiniowane, skodyfikowane lub nieskodyfikowane albo skodyfikowane i zdefiniowane, skodyfikowane i niezdefiniowane lub nieskodyfikowane, a także katalogów tychże zasad oraz ich systemów. 

Słowa kluczowe: postępowanie karne, teoria prawa, zasady prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 54-67.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.54

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 220

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

prof. UŁ dr hab. Jerzy Leszczyński

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku polskim: Artykuł zawiera polemikę z tezą, że populizm i odsłonięcie skrywanej dotąd polityczności prawa doprowadził do kryzysu dyskursów prawnych. Dodatkowo przedstawia argumentację przeciwko uznaniu, że przyczyną tych zjawisk jest przede wszystkim demoliberalna hegemonia. Krytyka demoliberalizmu wysuwana z politycznego punktu widzenia ma słabe podstawy do ogłaszania, że prawoznawstwo utraciło wiarygodność a jej odbudowa powinna oznaczać jawne upolitycznienie dyskursów prawnych. Takie stanowisko nie jest elementem teorii agonistycznej Ch. Mouffe. Przeciwnie, projekt demokracji agonistycznej zakłada podtrzymywanie prawnych instytucji demokratycznych, wymagających politycznej neutralności. Praworządność i prawo spełniające wymagania normatywnej idei prawa powinny być rozpatrywane jako żądania polityczne. Tylko wtedy prawo jako normatywność może być przeciwstawione faktyczności prawa jako decyzji suwerena. Dwoistość ta widoczna jest w pojęciu stanu wyjątkowego (C. Schmitt). W znacznej części artykuł jest polemiką z pracami A. Sulikowskiego. 

Słowa kluczowe: agonizm, Mouffe, polityczność, prawo, praworządność, Sulikowski

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 41-53.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.41

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 214

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

dr Wiktor Krzymowski

Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest omówienie dyrektywy interpretacyjnej „in dubio pro vita humana” (łac. „w razie wątpliwości rozstrzygać na korzyść ludzkiego życia”), a także jej popularyzację, w tym zachęcenie organów administracji publicznej oraz sądów do jej szerszego stosowania. Artykuł zmierza do odpowiedzi na następujące problemy badawcze: Jakie są główne źródła dyrektywy in dubio pro vita humana w polskim systemie prawnym? Jaką ma ona treść i jakie są jej kluczowe założenia? Jakie są potencjalne implikacje jej stosowania w praktyce prawnej? Jaki jest zakres przedmiotowy jej stosowania? W pracy wykorzystano metodę formalno-dogmatyczną.  Dyrektywa interpretacyjna in dubio pro vita humana czerpie swoje źródło z konstytucyjnej ochrony godności, życia i zdrowia człowieka. Znajduje ona swoje potwierdzenie w poglądach doktryny, a także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych. W celu zwiększenia skali jej stosowania w praktyce powinna de lege ferenda zostać ustawowo uregulowana. Treść dyrektywy nakazuje rozstrzygać wszelkie możliwe wątpliwości co do ochrony życia ludzkiego na rzecz tej ochrony. Stosowanie tej dyrektywy odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu instytucjonalnej ochrony zdrowia w Polsce poprzez wybór tego rezultatu wykładni przepisów prawa, który maksymalizuje ochronę ludzkiego życia i zdrowia . Jej przedmiotowy zakres zastosowania jest najsilniej związany z prawem ochrony zdrowia, ale znajduje również swoje zastosowanie do interpretacji przepisów w innych gałęziach prawa (na przykład w prawie karnym czy socjalnym), choćby prima facie nie wydawały się one bezpośrednio związane z ochroną zdrowia i życia ludzkiego.

Wyniki mają znaczenie nie tylko dla prawa polskiego, ale także dla wykładni praw obcych oraz prawa unijnego. Wydaje się, że dyrektywa może również znaleźć swoje zastosowanie poza system prawa – dla rozwiązywania problemów etycznych. Pobocznym efektem tej pracy jest możliwość odniesienia co najmniej części poczynionych uwag do prawnej ochrony zwierząt, co może przyczynić się do jej wzmocnienia i rozwoju nauki prawa w tym zakresie (in dubio pro vita animalium).

Słowa kluczowe: wykładnia prawa, Konstytucja, zdrowie, życie, refundacja

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 27-40.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.27

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 249

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Michał Kordziński

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest przedstawienie perspektywy interpretacyjnej koncepcji prawa ludów, umożliwiającej jej współczesną konceptualizację. Zgodnie z główną tezą badawczą artykułu pojęcia obiektowego paradygmatu programowania oferują efektywną aparaturę pojęciową do reinterpretacji twierdzeń filozoficznych, które w szczególności można zaaplikować do współczesnej konceptualizacji prawa ludów Johna Rawlsa. W części pierwszej artykułu zostały wyszczególnione oraz opisane związki między obiektowym paradygmatem programowania a filozofią w trzech obszarach: filozofii informatyki, filozofii nauki oraz filozofii in silico. W następnej części przedstawione zostały kluczowe mechanizmy obiektowego paradygmatu programowania, takie jak: klasa-obiekt oraz dziedziczenie. Z kolei część trzecia ukazuje jak wybrane artykuły Traktatu o Unii Europejskiej, Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Traktatu Północnoatlantyckiego oraz Konwencji Genewskich uszczegóławiają zasady sprawiedliwości zawarte w Prawie Ludów. Na tej podstawie wyprowadzony zostaje wniosek, że powiązane są one ze sobą relacją dziedziczenia. W części czwartej powstała struktura została obiektowo zinterpretowana, czego konsekwencją jest ujęcie prawa ludów jako nieskonkretyzowanej klasy.

Słowa kluczowe: prawo ludów, obiektowy paradygmat programowania, obiektowa interpretacja

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 16-26.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.16

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 212

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

prof. UMK dr hab. Łukasz Dominiak

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Abstrakt w języku polskim: Artykuł analizuje argument z uzasadnionego użycia siły wysunięty przeciwko sceptycyzmowi jusnaturalistycznemu przez Stephana Kinsellę. Argument ten ma za zadanie wykazać, iż sceptycyzm odnośnie do uprawnień naturalnych wikła się w sprzeczność performatywną, ponieważ aby dowieść, że żadne prawa naturalne nie istnieją, musi on założyć istnienie takich praw. Porażka sceptycyzmu jusnaturalistycznego ma z kolei dowodzić apagogicznie istnienia uprawnień naturalnych, a więc i libertariańskich praw własności prywatnej. Artykuł wykazuje za pomocą metody analizy hohfeldowskiej, że antysceptyczny argument z uzasadnionego użycia siły nie osiąga swoich celów.

Słowa kluczowe: libertarianizm, sceptycyzm jusnaturalistyczny i argument a uzasadnionego użycia siły

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 5-15.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.5

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 226

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.