Wyniki wyszukiwania dla: prawo

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest analiza krytyczna techniki legislacyjnej polegającej na uzależnieniu wejścia w życie określonych rozwiązań normatywnych od terminu wskazanego w komunikacie właściwego naczelnego organu administracji państwowej. Konstrukcja ta została zawarta między innymi w nowelizacji ustawy – Kodeks wyborczy z 2023 r. Jest ona jednak nieznana dyrektywom konstruowania aktów prawnych, określonych w Zasadach techniki prawodawczej z 2002 r. Dodatkowo w artykule zwrócono uwagę na problemy prawne wynikające z tej nagannej praktyki ustawodawczej, między innymi w kontekście domniemania powszechnej znajomości prawa. Taki komunikat na mocy nowelizacji podlegał ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym nie znajdowało to odzwierciedlenia w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. W związku z tym ten zabieg legislacyjny należy uznać za niedopuszczalny, a w konsekwencji, w niektórych przypadkach, za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP statuującym zasadę demokratycznego państwa prawa. W celu uzasadnienia zaprezentowanej tezy autor dokonał zestawienia tej konstrukcji z wzorcem wynikającym z Zasad techniki prawodawczej, omówił podstawowy aparat pojęciowy oraz konstrukcje teoretyczne w kontekście praktyki stanowienia prawa. Posłużono się przy tym metodą hermeneutyczną oraz formalno-dogmatyczną. Badania otwierają pole do szerszych rozważań nad przestrzeganiem Zasad techniki prawodawczej w procesie stanowienia prawa.

Słowa kluczowe: technika prawodawcza, legislacja, ustawa, proces legislacyjny, Sejm

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 68-77.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.68

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 258

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Unia Europejska jako społeczność ludów dobrze urządzonych? Obiektowa interpretacja prawa ludów Johna Rawlsa – przyczynek do przyszłych badań

Michał Kordziński

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest przedstawienie perspektywy interpretacyjnej koncepcji prawa ludów, umożliwiającej jej współczesną konceptualizację. Zgodnie z główną tezą badawczą artykułu pojęcia obiektowego paradygmatu programowania oferują efektywną aparaturę pojęciową do reinterpretacji twierdzeń filozoficznych, które w szczególności można zaaplikować do współczesnej konceptualizacji prawa ludów Johna Rawlsa. W części pierwszej artykułu zostały wyszczególnione oraz opisane związki między obiektowym paradygmatem programowania a filozofią w trzech obszarach: filozofii informatyki, filozofii nauki oraz filozofii in silico. W następnej części przedstawione zostały kluczowe mechanizmy obiektowego paradygmatu programowania, takie jak: klasa-obiekt oraz dziedziczenie. Z kolei część trzecia ukazuje jak wybrane artykuły Traktatu o Unii Europejskiej, Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Traktatu Północnoatlantyckiego oraz Konwencji Genewskich uszczegóławiają zasady sprawiedliwości zawarte w Prawie Ludów. Na tej podstawie wyprowadzony zostaje wniosek, że powiązane są one ze sobą relacją dziedziczenia. W części czwartej powstała struktura została obiektowo zinterpretowana, czego konsekwencją jest ujęcie prawa ludów jako nieskonkretyzowanej klasy.

Słowa kluczowe: prawo ludów, obiektowy paradygmat programowania, obiektowa interpretacja

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 3(40)/2024, s. 16-26.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.3.16

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 249

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Skala i różnorodność odniesień do emocji w polskim orzecznictwie dotyczącym szkód niemajątkowych

dr Julia Wesołowska

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Abstrakt w języku polskim: Opracowanie bada sposoby, w jakie prawo może chronić lub kompensować emocje. Skupia się na przypadkach, w których stany afektywne stają się materialnym przedmiotem zainteresowania prawa i zostają włączone do rozumowania prawniczego. W przypadku szkody niemajątkowej (krzywdy) w polskim prawie cywilnym lakoniczne sformułowanie ustawowe pozostawia zdefiniowanie tej instytucji sądom, które mają tendencję do określania jej w kategoriach emocjonalnych. Artykuł bada skalę tego zjawiska i wyznacza jego cechy poprzez analizę orzecznictwa pod kątem roli, częstotliwości i różnorodności emocji pojawiających się w opiniach sądowych. W tym celu przeprowadzono zarówno ilościowe badanie występowania terminów związanych z emocjami w orzecznictwie, jak i jakościowe badanie rodzajów emocji, które stają się prawnie istotne według polskich sądów. Badanie to pozwala na zbudowanie wstępnego „topograficznego” modelu roli emocji w tej części polskiego prawa cywilnego oraz zaproponowanie wstępnego wyjaśnienia, w jaki sposób emocje „wpisują się” w logikę interesów i odszkodowań prawa deliktowego. Wyniki badania pokazują, że różne emocje pozytywne są pośrednim obiektem ochrony prawa, a ich naruszenie jest uważane za miarę szkody niemajątkowej; z drugiej strony, niektóre negatywne emocje stanowią szkodę samą w sobie. Charakter przeżyć emocjonalnych, ich nasilenie i specyfika są badane i oceniane w celu określenia rozmiaru krzywdy. Emocje są postrzegane przez polskie sądy jako złożone, intencjonalne stany umysłu związane z ważnymi interesami. Opracowanie stanowi jedno z pierwszych w polskiej nauce prawa i być może pierwsze empiryczne spojrzenie na związek prawa i emocji. Jako takie, dostarcza ono wglądu w to, jak stany afektywne mogą stać się częścią dyskursu prawnego i wpływać na rozumowanie sądowe, co ma implikacje zarówno dla filozofii prawa, jak i nauki prawa cywilnego.

Słowa kluczowe: Prawo i emocje, prawo cywilne, emocje, krzywda, delikt, szkoda niemajątkowa, zadośćuczynienie.

Język artykułu: angielski.

Opublikowano: nr 2(39) 2024, s. 59-80.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.2.59

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 266

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Metafizyczna niejasność, tożsamość przypadków prawnych i rządy prawa

mgr Zdeněk TRÁVNÍČEK

Uniwersytet Masaryka w Brnie (Czechy)

Abstrakt w języku polskim: W artykule zajmuję się mało rzadko omawianym tematem: wpływem niejasności metafizycznej na prawo. Celem tego artykułu jest przynajmniej częściowe zbadanie tożsamości przypadków prawnych w kontekście niejasności metafizycznej. Czynię to w szczególności poprzez analizę wyzwania, jakie – jak argumentuje Diana Raffman – metafizyczna niejasność stanowi dla zasady rządów prawa. Przeciwstawiam się konstrukcji metaphysical soritical series leżącego u podstaw tego wyzwania, posługując się argumentem Evansa, który przy standardowej interpretacji przynajmniej teoretycznie zawsze dopuszcza rozróżnienie między przypadkami prawnymi, blokując tym samym możliwość skonstruowania metaphysical soritical series, a tym samym samego wyzwania. Następnie staram się odpowiedzieć na pytanie, czy Raffman może uniknąć konkluzji argumentu Evansa, która jest dla niej problematyczna w kontekście prawa. Znane rozwiązanie Parsonsa okazuje się jednak niemożliwe do zastosowania, ponieważ prowadziłoby do radykalnej i być może niepożądanej rewizji teorii przypadków prawnych, której zresztą Raffman nie przeprowadza. Wkład tego artykułu polega na otwarciu debaty na temat wpływu niejasności metafizycznej na teorię przypadków prawnych i na argumentowaniu za raczej sceptycznym stanowiskiem w odniesieniu do implikacji niejasności metafizycznej, a także na wspieraniu metateoretycznego stanowiska tych autorów, którzy uważają, że teorie filozoficzne mogą mieć istotne implikacje dla argumentów w teorii prawa, w tym konkretnie w teorii przypadków prawnych [tłumaczenie Redakcja]

Słowa kluczowe: rządy prawa, niejasność, prawo Leibniza, niejasna tożsamość, nieokreśloność prawna, niejasność metafizyczna, przypadki prawne.

Język artykułu: angielski.

Opublikowano: nr 2(39) 2024, s. 44-58.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.2.44

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 269

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Rekonstrukcja pojęcia prawniczego domniemania interpretacyjnego

mgr Kaja Ptak

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Abstrakt w języku polskim: Domniemania prawnicze, w tym prawnicze domniemania interpretacyjne nie doczekały się szczegółowego opracowania teoretycznoprawnego, choć są narzędziem interpretacyjnym często przywoływanym w orzecznictwie oraz literaturze. W ostatnich latach odżyła dyskusja nad domniemaniem konstytucyjności (zgodności z konstytucją) ustaw. Innym przykładem prawniczego domniemania interpretacyjnego jest domniemanie racjonalności prawodawcy, oparte na założeniu racjonalności prawodawcy opracowanym w latach 70tych przez Leszka Nowaka i Jerzego Wróblewskiego. Analiza porównawcza prawniczych domniemań interpretacyjnych z instytucjami takimi jak domniemania prawne i fikcje prawne pozwala zrekonstruować najistotniejsze cechy tych pierwszych w zakresie ich budowy i funkcji, a to z kolei pozwala stwierdzić, że do prawniczych domniemań interpretacyjnych organy stosujące prawo odwołują się wprost przede wszystkim w przypadkach trudnych, w których nie da się zakończyć procesu interpretacji bez uwzględnienia podstawowych wartości systemu prawnego, niewyrażonych wprost w tym systemie lub jedynie naszkicowanych na poziomie norm rangi konstytucyjnej. Z uwagi na szczególną rolę, jaką prawnicze domniemania interpretacyjne odgrywają w procesie wykładni, można również mówić o ich prawotwórczej funkcji.

Słowa kluczowe: domniemanie prawne, domniemanie prawnicze, prawnicze domniemanie interpretacyjne, interpretacja prawnicza.

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 2(39) 2024, s. 34-43.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.2.34

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 284

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Krytyczna analiza tezy o przydatności idei metafory konceptualnej w wykładni prawa

dr hab. Robert Piszko, prof. US

Uniwersytet Szczeciński

Abstrakt w języku polskim: Od czasu, gdy G. Lakoff i M. Johnson opublikowali książkę pod tytułem Metafphors We Live By, dostrzeżono metafory i ich rolę w życiu codziennym. Metafora przestała być odtąd środkiem tylko wyobraźni poetyckiej i ozdobą retoryczną. Zaczęła być postrzegana także jako forma ludzkiego myślenia, narzędzie poznania. Metaforę zaczęto dostrzegać w takich dziedzinach życia, w których była dotychczas nieobecna. Do dziedzin tych zalicza się też prawo. Entuzjazm autorów dostrzegających w prawie wielką rolę obrazowania metaforycznego nie jest jednak uzasadniony. Analiza podawanych w opracowaniach naukowych przykładów metafor w tekstach aktów prawnych wskazuje na zbytnią dowolność kwalifikowania pewnych wyrażeń jako metafor i dostrzeganie ich roli lub przydatności tam, gdzie jej nie ma – czyli także w tekstach prawnych i w wykładni prawa. Metaforami nazywa się w nich związki frazeologiczne oraz wyrażenia wcześniej metaforyczne, które w wyniku konwencjonalizacji czy leksykalizacji trwale utraciły ten charakter. Potencjalny efekt przyjęcia kognitywistycznej pespektywy był już wcześniej inaczej osiągany w naukach prawnych na oczekiwanym poziomie. Rezultaty wskazywane jako możliwe do osiągnięcia przy użyciu narzędzi kognitywistki nie są niczym nowym, a możliwość ich osiągania jest dyskusyjna albo niemożliwa. Metafora konceptualna może natomiast pełnić ważną rolę, jeśli chodzi uzasadnienie decyzji sądowych lub administracyjnych, treść podręczników prawa, wypowiedzi przedstawicieli doktryny odniesieniu do prawa Posługując się językiem kognitywistki, można w bardziej obiecujący sposób uczynić przedmiotem badań struktury radialne pojęć prawnych i etycznych, co może umożliwić współistnienie ludzi i sztucznej inteligencji. Materiał badawczy zbadano głównie przy użyciu metody analizy lingwistycznej.

Słowa kluczowe: metafora, związek frazeologiczny, motywacja konceptualna, struktury radialne, rozumowanie prawnicze, poznanie prawnicze, wykładnia prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 2(39) 2024, s. 19-33.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.2.19

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 347

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Wyznaczanie temporalnych granic decyzji interpretacyjnej przez sąd (w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych)

Dr Tomasz Grzybowski, Dr Marta Sarnowiec-Cisłak

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Abstrakt w języku polskim: Przedmiotem artykułu jest zagadnienie zmiany kierunku interpretacji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, która wywołuje niekiedy następstwa zbliżone do skutków prawodawczej zmiany stanu prawnego. Autorzy podejmują na tym tle próbę sformułowania opisu praktyki stosowania prawa, tj. przedstawienia argumentów jurydycznych wspierających decyzję o zakresie temporalnym zastosowania wyinterpretowanej normy prawnej, jak i rekonstrukcji tkwiących u ich podstaw założeń. Na przykładzie dwóch grup wybranych judykatów autorzy rozpatrują przypadki, w których argumentacja dotycząca czasowego zasięgu oddziaływania określonego kierunku interpretacji pojawia się w uzasadnieniach orzeczeń sądów administracyjnych. Przeprowadzona analiza potwierdza, że choć sądy te przyjmują zasadniczo założenie o retrospektywnym oddziaływaniu wykładni, to w sytuacji, gdy treść wywiedzionej normy prawnej zasadniczo odbiega od dotychczasowej praktyki interpretacyjnej, poszukują legitymizacji swoich działań poprzez uzasadnienie rozstrzygnięcia intertemporalnego wartościami konstytucyjnymi. Wartości te stanowią zasadnicze ramy interpretacji odzwierciedlające model kulturowy dominujący w rodzimej, prawniczej wspólnocie komunikacyjnej. W razie dostrzeżenia ryzyka naruszenia wartości leżących u podstaw zakazu retroakcji, takich jak pewność prawa, czy zasada zaufania do organów władzy publicznej, sądy wskazują racje przemawiające za limitacją temporalnego zakresu wykładni pro futuro, bądź przeciwnie – za jej działaniem ex tunc. Na tym tle retrospektywny skutek wykładni jawi się nie tyle jako konsekwencja dokonywanej wykładni, ile jako domniemanie interpretacyjne, które może zostać obalone bądź potwierdzone, jeżeli zostaną przedstawione argumenty, które pozwolą odnieść wykładnię tylko do stanów przyszłych albo które stanowią dodatkowe wsparcie dla twierdzenia o wstecznym zastosowaniu nowej wykładni.

Słowa kluczowe: zmiana interpretacji, granice temporalne, sądy administracyjne, retrospektywność, pewność prawa, zasada zaufania do organów władzy publicznej, uzasadnienie temporalne granice, decyzje interpretacyjne, orzecznictwo, sądy administracyjne, historia prawa, wykładnia prawa, pewność prawa

Język artykułu: Polski

Opublikowano: nr 2(39) 2024, s. 5-18.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.2.5

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 321

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Numer 4(37)/2023 [PL]

Artykuły:

Jakub AUGUSTYNIAK
Ewolucyjna koncepcja prawa Friedricha A. Hayeka – założenia podstawowe i aktualność

Mgr Paweł A. BOIKE
O różnym pojmowaniu intencji prawodawcy w dyskursie anglosaskim – analiza poglądów Stanleya Fisha, Larry’ego Alexandra, Jeffreya Goldsworthy’ego, Richarda Ekinsa oraz Victorii Nourse

Dr Ewa GRZĘDA, dr Maciej JUZASZEK
O pochodzeniu dóbr prawnych w liberalnym systemie prawa karnego – uwagi wstępne

Mgr Jakub HUDSKÝ
Zarys konstytucjonalizmu populistycznego

Mgr Anna JUZASZEK
Małżeństwa wyłącznie religijne w orzecznictwie polskich sądów powszechnych – jakościowa analiza treści uzasadnień sądowych opublikowanych online

Prof. dr hab. Wojciech PATRYAS
Zagadnienie istnienia norm

Mgr Mikołaj RYŚKIEWICZ
Statystyczny obraz trudności prawa

Mgr Paweł T. SKOCZYKŁODA
Intencjonalistyczny charakter interpretacji Pisma Świętego i interpretacji prawa

In memoriam:

Dr Karolina GMEREK
Profesor Agnieszka Choduń (1971–2023)

Intencjonalistyczny charakter interpretacji Pisma Świętego i interpretacji prawa

Mgr Paweł T. SKOCZYKŁODA

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: Artykuł ma na celu komparycję procesu wykładni prawa z interpretacją Pisma Świętego. Opracowanie koncentruje się na zagadnieniu podejścia interpretacyjnego przyjętego na gruncie interpretacji w obu wymienionych gałęziach nauki. Odpowiednie podejście interpretacyjne przesądza o znaczeniu tekstu, co presuponuje właściwą jego interpretację. W ramach opracowania została podjęta analiza doktrynalnych założeń interpretacyjnych leżąca u podstaw procesu interpretacji prawa. Następnie zostaje ukazane, jaka koncepcja wykładni świętego tekstu znajduje uznanie w hermeneutyce biblijnej. Okazuje się, że pomimo tego, iż prawo, jak i Biblia w sposób oczywisty różnią się od siebie, to jednak zarówno teoria prawa jak i hermeneutyka biblijna wypracowały i w zdecydowanej mierze oparły się na tej samej koncepcji wykładni – na intencjonalizmie, utożsamiającym znaczenie wypowiedzi z jej znaczeniem zamierzonym przez autora enuncjacji. Przeprowadzone analizy pozwoliły na sformułowanie wniosku ogólnego, że jedynie intencjonalizm pozwala odkryć pełny i właściwy sens analizowanej wypowiedzi.

Słowa kluczowe: interpretacja, wykładnia prawa, egzegeza, Pismo Święte, intencjonalizm, tekstualizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 4(37)/2023, s. 98-110.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2023.4.98

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 418

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

« Poprzednia strona

Następna strona »